‘Greenwashing’ gemeente Amsterdam
strijdig met Reclame Code

KIZcartoon

Laat ik beginnen met het volgende.
Een verspreide folder die ongelezen bij het oudpapier belandt, is voor niets gemaakt. Ook al is die folder grondstof voor een nieuwe folder, er is onnodig materiaal en energie voor gebruikt. Dat is zonde, niet duurzaam, en moet worden voorkomen.

Het beleid dat sinds 1 januari voor de reclamefolder geldt in Amsterdam, wil de stroom aan reclame in de brievenbus indammen. Volgens Milieu Centraal krijgen huishoudens gemiddeld 35 folders per week in hun brievenbus. Dat betekent 36 kilo reclamedrukwerk per jaar. De gemeente Amsterdam heeft een opt-in systeem ingevoerd voor folders. Om te profiteren van kortingen of aanbiedingen moeten burgers per 1 januari 2018 een JA/JA- sticker op hun brievenbus plakken, of persoonsgebonden informatie gaan delen met winkels dan wel internetexploitanten. Volgens de gemeente Amsterdam is de maatregel goed voor het milieu en gaat de stad er maar liefst 6000 bomen mee besparen. Burgers kunnen volgens de gemeente beter via modernere media hun informatie vergaren.
Klopt dit? Is de maatregel rechtmatig (tot stand gekomen)? En gaat deze niet voorbij aan de beoogde doelen?

Strijd met het recht

De Algemene Plaatselijke Verordening (APV) is afkomstig van de Partij van de Dieren (PvdD). Het KVGO en MailDB zijn er een juridische procedure tegen gestart. Insteek: het invoeren van de JA|JA- sticker heeft onzorgvuldig plaatsgevonden, het is niet aan de gemeente zo’n regel in te voeren en de belangen van winkeliers en de branche zijn geschaad met de invoering. Daarbij is het opt-in systeem gebaseerd op onjuiste en niet bewezen milieuclaims. In een artikel in Adformatie gaat Frans Blanchard nog een stap verder. Het opt-in systeem van Amsterdam schendt de vrijheid van nieuwsgaring en de privacy van burgers. Inperking van die rechten is alleen toegestaan bij wet en moet te rechtvaardigen en evenredig zijn in relatie tot het doel dat wordt nagestreefd. In casu is dat een milieudoel: tegengaan van verspilling. Maar wat is verspilling? Interessant gegeven: het APV-voorstel is afkomstig van Johnas van Lammeren, fractievoorzitter van de PvdD. Van Lammeren werkt tevens voor het bedrijf DTG dat digitale marketinginitiatieven ontwikkelt voor bedrijven. Voor apostelen van digitaal communiceren is print al gauw verspilling. Dertig procent van de retailomzet is echter afhankelijk van de folder. Uit de meest recente NOM-cijfers blijkt hoe effectief de folder is. Verspilling? Nota Bene.
Al jaren functioneert een systeem van zelfregulering (NEE/NEE en NEE/JA-sticker). Het wordt door de hele keten omarmt en de burger maakt er gebruik van. In Amsterdam had bijna 50 procent van de inwoners een Nee/Nee dan wel Nee/Ja-sticker op de bus. Dat betekent dat er bijna 50 procent minder folders werden gemaakt.

Greenwashing; milieuclaim niet onderbouwd

Het klein en grootwinkelbedrijf kan door de maatregel moeilijker producten aan de man brengen. De APV bevoordeelt bepaalde media zoals internet platforms waar folders kunnen worden geraadpleegd en huis-aan-huisbladen (met een minimum percentage redactionele inhoud). Met de nieuwe sticker zouden Amsterdammers meehelpen 6000 bomen te besparen. De gemeente gebruikte die claim opnieuw in de communicatie richting burger over de invoering van het nieuwe beleid. Dat de claim niet onderbouwd is en dus niet meer moet worden gebruikt stelde de Reclame Code Commissie (RCC) vast na een klacht van een burger. Een onafhankelijke instantie legt daarmee de misleidende uitingen van de gemeente bloot. Folders zijn grotendeels gemaakt van oudpapier. Welke boom wordt daarvoor geoogst? Daarnaast groeit het Europese bos mede door de duurzaam beheerde bossen van de papierindustrie. De gemeente kreeg de gelegenheid in beroep te gaan tegen de uitspraak van de RCC, maar deed dat niet. Logisch, de bomenclaim is een niet te onderbouwen vorm van greenwashing. Marianne Zwagerman noemde de gemeenteclaim in haar column op BNR een aperte leugen.
De gemeente Amsterdam heeft het zich lastig gemaakt. Een streng en doortastend milieubeleid is goed, maar moet eerlijk, effectief, transparant en structureel zijn. Landelijk kent Nederland een geweldig recyclingpercentage van 85 procent. Amsterdam komt slechts op 38 procent. De stad verbrandt zijn afval liever: niet erg duurzaam. Op punten waar de stad echt het verschil kan maken, zoals Schiphol en de haven, blijft het opvallend stil. En de milieu-impact van internet is blijkbaar geen issue. De APV lijkt dan ook symboolpolitiek. Nieuwkomer PvdD heeft met hulp van de Raad zijn eerste punt gescoord.

Effect, huis-aan-huis blad

Zoals te verwachten viel, leidt de APV tot nieuwe initiatieven en alternatieven. Zo krijgt Amsterdam een nieuw wekelijks huis-aan-huis blad: City, een magazine-achtige krant met onafhankelijke journalistieke informatie. De krant wordt mogelijk gemaakt door retailpartners als Blokker, Kruidvat, Dirk van den Broek en Seats and Sofas. City wordt wekelijks bezorgd bij 318.000 Amsterdamse huishoudens en heeft een omvang van 48 pagina’s. 90 procent daarvan bestaat uit advertenties. Daarmee komen de gedrukte reclameboodschappen bij veel meer burgers binnen dan voorheen. Huis-aan-huis bladen vallen net als printreclame van politieke partijen buiten het nieuwe systeem. Het werkelijke effect van de APV zou dan ook wel eens vies kunnen tegenvallen. Besturen is vooruitzien. Zeker Van Lammeren had deze tegenbeweging op de APV kunnen verwachten. Hij meldde deze week dat, met het oog op City, de APV wellicht moet worden aangescherpt. En dan heeft de rechter nog niet eens gesproken …

Erik Timmermans
directeur Informatiecentrum Papier en Karton

gerelateerde post

Print Friendly, PDF & Email

Recht op papieren communicatie in regeerakkoord

De overheid digitaliseert. Dat is een gegeven. Overheidscommunicatie die nu nog fysiek plaatsvindt, moet in de toekomst ook digitaal kunnen: veilig, snel en goedkoop. De elektronische dienstverlening via mijnoverheid.nl wordt verbeterd. De dienstverlening wordt meer servicegericht, er komt een machtigingsfunctie en mijnoverheid.nl wordt in staat gesteld om pushberichten te versturen om proactief te waarschuwen. Mensen die niet elektronisch kunnen communiceren moeten dat ook op een andere manier kunnen blijven doen. Daarom blijft er een keuzemogelijkheid om per post met de overheid te communiceren. Een en ander valt te lezen in het regeerakkoord dat op 10 oktober jl. is gepresenteerd. De burger behoudt dus een keuze.

Die bepaling sluit aan bij de aanmerkingen op het functioneren van de overheidscommunicatie en de toenemende digitalisering daarvan. Vorig jaar barstte een storm van kritiek los toen de overheid aankondigde de blauwe belastingenveloppe af te gaan schaffen. Alle burgers en bedrijven zouden voortaan via een digitale berichtenbox van de Belastingdienst op de hoogte worden gebracht van belangrijke informatie. De Consumentenbond en Ouderenbond KBO trokken aan de bel: als diensten alleen nog maar via internet en e-mail aangeboden worden zou 47% van de digivaardige senioren in de problemen komen. Dit komt bovenop de 1,2 miljoen senioren die nog helemaal geen gebruik maken van internet.

De Nationale Ombudsman deed er recentelijk nog een schepje bovenop. Dit naar aanleiding van het gebrekkige functioneren van de berichtenbox MijnOverheid.nl. De Nationale Ombudsman ontvangt steeds meer klachten over overheidsinstanties waarbij digitale verzending van berichten een rol speelt. Dit gaat om mensen die niet op die manier met de overheid kunnen communiceren en dreigen te worden uitgesloten van overheidsvoorzieningen. Post van bijvoorbeeld het UWV of de gemeente wordt gemist met alle nadelige gevolgen van dien: hoge boetes of ambtshalve verhogingen van kosten. Samen met omroep Max werd een onderzoek ingesteld. Een meldpunt werd geopend. Daar kwamen vele honderden klachten binnen. Volgens de Ombudsman mag de overheid er niet zonder meer van uitgaan dat het creëren van een digitale omgeving hetzelfde is als het 1 op1 digitaliseren van de papieren wereld. In het rapport Hoezo mijn overheid kraakt de Ombudsman het dwingende digitaliseringsbeleid van de overheid. Hij doet ook aanbevelingen. De overheid moet de behoeften, kennis en vaardigheden van burgers als uitgangspunt te nemen van haar communicatie(beleid). Van alle burgers, van jong tot oud, van hoogopgeleid tot laaggeletterd. De Ombudsman is van mening dat het verzenden van digitale post naar de Berichtenbox en het verder maar aan de burger laten om zijn digitale brievenbus continu in de gaten te houden, de omgekeerde wereld is. MijnOverheid is nog lang niet van alle burgers. De meerderheid van de burgers heeft het account medio 2017 nog niet geactiveerd.

Regelgeving en communicatie vanuit de verschillende overheidsorganisaties leggen druk op burgers om het MijnOverheid-account te activeren en de Berichtenbox in gebruik te nemen. Ook krijgt de ombudsman signalen dat mensen onbedoeld het account activeren en/of post in de Berichtenbox ontvangen van instanties terwijl zij daar niet bewust voor kiezen. Een oorzaak van het missen van berichten is het niet koppelen van een e-mailadres aan het account van MijnOverheid. Ook komt voor dat een gekoppeld e-mailadres niet langer in gebruik is. Daarnaast melden mensen dat het bericht weliswaar is ontvangen, maar het bericht onvoldoende opviel of vergeten is. Eén op de vijf mensen logt minstens een jaar lang niet in. Daarnaast ontvangt de Nationale Ombudsman regelmatig signalen van mensen die graag gebruik willen maken van MijnOverheid, maar die mogelijkheid niet hebben. Denk aan professionele dienstverleners (zoals bewindvoerders en curatoren). Zij missen een machtigingsvoorziening op MijnOverheid om zaken van cliënten digitaal te kunnen behartigen.

Dit alles sluit ook weer aan bij het recent verschenen rapport van de Wetenschappelijk Raad voor Regeringsbeleid: Weten is nog geen doen. Er zijn grote verschillen tussen burgers in kennis maar ook in doen. Iedereen over een kam scheren is geen goede zaak. Maatwerk en persoonlijk contact zijn belangrijk. De Nationale Ombudsman geeft dan ook aan:

  • monitor of geactiveerde accounts langere tijd niet worden bezocht terwijl er nieuwe berichten in staan;
  • zorg ervoor dat een account alleen via de activeringsknop geactiveerd kan worden;
  • benader alle mensen die een account geactiveerd hebben maar geen e-mailadres hebben gekoppeld, per brief en zorg dat professionele dienstverleners namens hun klanten digitaal met de overheid kunnen communiceren.

Werk aan de winkel voor de overheid. Voorlopig zijn er nog veel mensen die allereerst niet met digitale informatie uit de voeten kunnen, maar daarnaast ook graag per post worden geïnformeerd over belangrijke zaken. Wat Papierenkarton.nl betreft is de toezegging van de komende regering een goede stap. Echter, de keuzemogelijkheid om per post te communiceren dient niet alleen afhankelijk te zijn van het niet elektronisch kunnen communiceren maar evengoed van het niet elektronisch willen communiceren. De ontvanger moet zelf kunnen beslissen op welke wijze hij de informatie ontvangt. Zeker als het gaat om belangrijke overheidsinformatie.

Erik Timmermans
directeur Papier en Karton

Print Friendly, PDF & Email

Grafische sector: omzetgroei in 2016
Meer banenverlies niet uit te sluiten

2017-grafische-edit‘Eén zwaluw maakt geen zomer’, luidt het gezegde, maar de omzetgroei van 1,3 procent, die Nederlandse drukkerijen laten zien in 2016 doet deugd. Na een krimp van bijna zeven procent in 2015 laat de grafische sector eindelijk weer groei zien; voor het eerst sinds einde 2007. Een en ander blijkt uit de ‘Branche update – Drukkerijen’ van ABN AMRO. Volgens deze update zal de totale grafische productie dit jaar toenemen met 2 procent. De export van drukwerk zal naar verwachting groeien met 5 procent. De exportstijging duidt op een sterke concurrentiepositie van Nederlandse bedrijven ten opzichte van buitenlandse drukkerijen.

Zware jaren

Bovenstaande is prachtig nieuws voor een sector die het moeilijk heeft. Mede door digitalisering en crisis is sprake van overcapaciteit en prijsdruk. Gevolg: in de afgelopen jaren legden 860 drukkerijen het loodje en verdampte 37 procent aan omzet. Duizenden banen verdwenen. Vooral grafische bedrijven die niet konden investeren in automatisering en nieuwe drukperstechnologieën hadden het zwaar. Beter weer lijkt op komst. Het ondernemersvertrouwen is al vier kwartalen op rij positief en er is sprake van een daling van het aantal faillissementen. Innovatie vindt volop plaats in de sector. Bijvoorbeeld met de Inkjet-printers die geschikt zijn voor gepersonaliseerd lage volume-drukwerk en printing-on-demand. Andere innovaties hebben vooral betrekking op een efficiënter productieproces en automatisering van het machinepark. Verdere reductie van het aantal banen in de sector is dan ook niet uitgesloten. 

Groeisectoren

Internetdrukkerijen vormen een belangrijke groeimarkt in de grafische sector. Mede door het efficiënte productieproces kunnen zij opdrachten snel en tegen lagere prijzen realiseren. Daarnaast sluiten deze drukkers aan bij de huidige maatschappij. Klanten plaatsen vanuit hun eigen werk- of huisomgeving via een online platform een order en hebben daarbij de keuze uit standaarddrukwerk met keuze-opties. De klant heeft direct inzicht in de prijs en levering van de order.

Ook verpakkingsdrukkerijen doen het goed. De opkomst van papieren verpakkingen in de winkels en de groei van e-commerce dragen hieraan bij. Mogelijke groeimarkten voor de verpakkingsdrukkers: food-, cosmetica- en farmaceutische industrie.
Tot slot zijn er drukkerijen die zich weten te onderscheiden door zich te richten op een nichemarkt. Denk aan het bedrukken van metalen onderdelen voor de maakindustrie.

Perspectief

De grafische sector heeft in de eerste zeven maanden van 2016 een mooie omzetgroei van 1,3 procent laten zien. Dat biedt hoop. Immers, de economische groei houdt aan en groeibedrijven hebben groeiruimte. Toch blijven de omstandigheden voor traditionele drukkerijen zwaar, volgens ABN AMRO. De prijsdruk en noodzaak tot automatisering houden aan. Drukpersen van gesloten fabrieken worden soms tegen bodemprijzen overgenomen en blijven zodoende in de markt, met overcapaciteit tot gevolg. Naar verwachting neemt de werkgelegenheid verder af en moeten traditionele drukkerijen fuseren om een vuist te maken. Naast financiële slagkracht kunnen grafische bedrijven extra toegevoegde waarde bieden aan de klant; bijvoorbeeld door een completerdienstenaanbod—inclusief design, prepress, afwerking, bedrijfscommunicatie en/of voorraadmanagement. Ook samenwerkingsverbanden en/of fusies kunnen soelaas bieden volgens ABN AMRO. De bank verwacht dat de markt het groeitempo in de rest van het jaar niet zal volhouden maar toont zich blij verrast met de goede resultaten. Klik op de titel om de Branche update—Drukkerijen van ABN AMRO te lezen.

Erik Timmermans
directeur Papier en Karton

 

Print Friendly, PDF & Email