Niet lullen maar poetsen.

World On Fire

Dit bekende gezegde van de daadkrachtige Rotterdammers zou best wat vaker in praktijk kunnen worden gebracht.
Neem nou de aanpak van de klimaatcrisis die een hoge urgentie heeft.  Ik ben vaak sceptisch geweest over de kansen op succes.

Kritische Succes Factoren
Toch is een effectieve bestrijding meer dan wenselijk en ook niet uitgesloten. Maar daarvoor moet wel aan bepaalde voorwaarden worden voldaan. Ik noem ze de Kritische Succes Factoren, KSF’s. De belangrijkste KSF is  het besef van de urgentie, gevolgd door een centrale regie bij de aanpak. Dat is in Nederland moeilijk nu blijkt dat dit hoofdpijndossier is ondergebracht in twee ministeries, bij 4 ministers en een staatssecretaris. In plaats van in één ministerie onder één Minister. Aboutaleb bijvoorbeeld. Daarnaast blijft het globaal gezien een probleem zolang ieder land zijn tribale belangen blijft verdedigen. Dan komt er niets van de grond. Dat zijn dus drie bedreigingen.

Bottom up
Lukt het niet van boven af, “top down”, dan maar van onder op “bottum up”. Dat is de eerste kans. Bij “bottum up” kan je in eerste instantie denken aan (kleinschalige) gerealiseerde projecten. Geslaagde en mislukte projecten. Ook mislukte projecten zijn belangrijk. Want wat was de oorzaak, wat kan je van de fouten leren en hoe kan je ze voorkomen? Procesverbetering, een leermoment.

Ervaringen
Wat is er op dat gebied al gebeurd? Het is goed dat uit te zoeken. Je hoeft dan immers niet steeds het wiel opnieuw uit te vinden. Je hoeft niet nieuwe oplossingen te bedenken door denkgroepen (‘thinktanks‘) op te zetten, discussiegroepen te organiseren (fysiek of online) en te brainstormen. Je registreert projecten die her en der al lopen of die geflopt zijn. Er zijn al zat oplossingen. De wereld barst ervan, zowel plannen als realisaties en mislukkingen.

Een oplossing (Uit lesboek chemie VWO)

In kaart brengen
Eerst dus maar in kaart brengen wat er al is, ‘solution mapping’. Zoekmachines inzetten, gebruik maken van ‘Artificial Intelligence’ zoals de Amerikaanse biotech firma Atomwise dat doet bij het zoeken, in miljoenen artikelen en andere bronnen, naar sleutels voor de productie van nieuwe medicijnen op basis van eiwitsyntheses.

Kennisbank
Vervolgens de resultaten van het zoekproces in een database zetten, een internationale kennisbank, een Climate Solutions Database, de ClimaSolBase. De projekten en plannen worden gecategoriseerd naar diverse aspecten: land, soort/aard, grootte, succes/haalbaarheid, financiering etc. Er tekenen zich patronen en samenhangen af. Dat inzicht kan gebruikt worden om bestaande kennis ‘tailor made’ in te zetten. Ik noem dat de tweede kans.

Toepassing
Dat houdt in: (1) dat kennis wordt overgenomen en (2) dat eventueel (internationale) samenwerkingen tot stand gebracht worden. Het kan ook inspireren tot het vinden van nieuwe (practische) oplossingen. Innovatie is vaak het verbeteren van het bestaande. Daarvoor moet je weten wat er al bestaat. Het kan bijvoorbeeld een slimme overlevingstechniek zijn bedacht in een uithoek van de Filippijnen die breed toepasbaar blijkt te zijn. Een ecologische ‘survival of the fittest’. Darwin in de bestrijding van de klimaatcrisis.

Geen centrale regie
Je omzeilt hiermee ook de tweede bedreiging. Centrale regie is niet nodig, ieder land behoudt zijn autonomie. De ClimaSolBase is een virtuele bron van kennis die de wereld omspant.

www.ClimaSolBase

Middelen
Wat heb je nodig voor het opzetten van de ClimaSolBase? Allereerst een plan van aanpak, een ‘business plan’. Vervolgens een budget, waarvoor je lobbyisten nodig hebt. Dan moet je deskundigen hebben voor het opzetten en daarna vullen van de kennisbank. Als dat allemaal voor elkaar is moet je wereldwijd publiciteit aan de ClimaSolBase geven om de input, de aanmelding van bestaande projecten, en het gebruik (de output) van de database te stimuleren.

Uitvoering Estland?
Het opzetten van de ClimaSolBase zou gevraagd kunnen worden aan Estland (e-Estonia) dat zowel ver is in de ontwikkeling en beveiliging van digitale diensten als ook bereid lijkt te zijn tot samenwerkingen op digitaal gebied.

Mining
Het komt dus neer op de ontginning (‘mining’) van bestaande, bruikbare en toepasbare kennis in plaats van weer in een kleine ‘bubble‘ te zoeken naar nieuwe oplossingen. De kans is groot dat oplossingen die bewezen hebben te werken ook draagvlak hebben. Een kwestie van geloofwaardigheid.
De derde kans is de betrokkenheid van de jonge generaties.
Per saldo: drie bedreigingen en drie kansen. Of het lukt? Niet reactief maar proactief handelen. Maar het belangrijkste: niet lullen maar poetsen.

Edwin Kisman

 

Over de inzet van AI zie

Atomwise

Meer over e-Estonia, de digitale staat Estland in

Komt er een Minister van Digitale Zaken? Een goed idee? – dec 2021

Lees ook eerdere columns over de klimaatcrisis

Apocalypse Magazine. Een eigentijds klimaatblad – 27 sep 2019

Apocalypse Magazine wordt Apocalypse Nu – 4 okt 2019

Apocalypse 3. Als lemmingen naar de afgrond – 17 okt 2019

De pandemie een ‘man-made’ extinction – 9 apr 2020

Journal of Apocalypse Science (JAS). Corona en Stikstof onder één dak.- 3 juli 2020

Stikstof komt weer uit de kast. Na een coronastilte – 15 okt 2020

Klimaatcrisis, De slimste overleeft – 27 jan 2021

 

 

Genoeg ?!

Genoeg uitgegeven

Wat heet genoeg? Genoeg is net als smaak, er valt niet over te twisten. Wat voor de een méér dan genoeg is, is voor de ander nog lang niet genoeg. Zo houden?

Wat is genoeg?
De Zwitserse schrijver Rolf Dobelli stelt dat een inkomen van een ton ruim voldoende is. Lijkt me ook. Maar voor Rupsje Nooit Genoeg is ’t dat bij lange na niet. Een blokje huizen erbij en een Grand Prix in de blonde duinen. ‘Now we’re talking’.
Terwijl voor de een twee maaltijden per dag genoeg zijn, droomt een ander van een zevengangen diner, overvloedig besprenkeld met Premier Cru-wijnen.
Is voor de één een Hema horloge van € 5 genoeg, de ander struint het web af naar een goud gerande Rolex, Limited Edition. Zijn negende. Alsof je de tijd daarmee beter onder controle krijgt.
Terwijl de een kiest voor een camping in Hoek van Holland, verkiest de ander de Maagdeneilanden. Da’s pas een paradijs. Blanke stranden, smaragdgroen water en vooral veel brievenbusfirma’s, meer dan maagden.
“Genoeg” is dus rekbaar. Zo laten of toch grenzen stellen? Soms is dat nodig.

Voortdurend streven naar méér
De meeste mensen streven naar méér. Dat Wilders minder wilde was dan ook opmerkelijk.
Die drang naar méér kan neurologisch, evolutionair en ook economisch verklaard worden. Een vurig verlangde aankoop kan in de hersenen neurotransmitters aanmaken, die op hun beurt een beloningspad activeren en zo een geluksgevoel teweegbrengen. Die vaak van korte duur is. Het hebben van de zaak, is immers het einde van het vermaak. Na de hosanna een terugval: de hedonistische tredmolen.
Voor de jager-verzamelaar was méér vergaren een kwestie van overleven. Morgen zou ‘t wel eens een dag zonder vangst kunnen zijn. Die drijfveer is blijven hangen in de mens en vormt mogelijk de basis van de “onverzadigbare behoeften” waarover de Skidelsky’s het hebben.

Skidelsky’s

Hoeveel is genoeg?
Robert Skidelsky en zijn zoon Edward verklaren in hun boek “How Much is Enough?: Money and the Good Life”dat die “onverzadigbare behoeften” voortvloeien uit het kapitalisme. Was geld in de oudheid een middel om het doel, een goed leven, te bereiken. Sinds de opkomst van het kapitalisme, vanaf de industriële revolutie, werd geld van middel tot doel verheven. Het heeft, volgens de Skidelsky’s weliswaar het goede leven mogelijk gemaakt, maar heeft gelijktijdig dat oorspronkelijke doel, het goede leven, als prioriteit uit het oog verloren.

Keep up with the Joneses
Die drijfveren, die mogelijk samenwerken, maken het moeilijk de “onverzadigbare behoeften” van de mens te beteugelen. Méér, méér, méér is het credo. Daarnaast speelt ook status een rol, we moeten, zoals de Skidelsky’s het noemen, “keep up with the Joneses”. Jaloezie, overtroeven. Buurman een Lamborghini Aventador? Ik een Porsche Carrera GT al moet ik daarvoor mijn hypotheek uitbreiden.
Anderzijds bestaat er zoiets als angst voor “sociale daling”, zoals Jonas Kooyman dat in de NRC van 3 oktober beschrijft. Dat leidt tot “doen alsof” en “middelmatige luxe”. Ietsje méér dus dan genoeg, maar net niet over de top. Het verlangen naar meer, mooier en beter wordt vandaag de dag ook nog eens breed aangejaagd door de sociale media. Van kampvuurtje tot bosbrand. Facebook, Instagram, Tik-tok, al dan niet met influencers als voorzangers. De inprenting van een schoonheidsideaal.

BBP gaat vóór uitstoot

Grenzen aan de Groei
“Genoeg” verheffen tot een norm? Dat zal niet zomaar lukken.
Ondanks de donkere wolken die zich boven onze planeet samenpakken blijft onze economische groei doorgaan. Het bbp van Nederland is in 2020 met 3,9% gegroeid, in 2022 wordt een groei van 3,5% verwacht. Een streepje lager, maar als de groei met dit tempo doorgaat is het bbp in 2050 bijna driemaal hoger dan nu. Reken het zelf maar uit. Dankzij de toegenomen produktie, energieconsumptie en de daarmee gepaard gaande afvaluitstoot (zowel gas als vast). Hoe moet dat als we volgens “Parijs” onze broeikasgasuitstoot in 2050 teruggebracht moeten hebben naar netto bijna nul?

Apocalyps voorkomen
We moeten dus vasthouden aan het begrenzen van die “onverzadigbare behoeften”. Het moet genoeg zijn. Domweg, vanwege die donkere wolken boven elke horizon op onze planeet. Het zijn de voorboden van een Apocalyps. “Grenzen aan de Groei” werd in 1972 al geroepen door de Club van Rome. Het rapport werd uitgewerkt door een team van MIT onder leiding van Dennis en Donella Meadows. Wat is er mee gedaan?

Min of méér?

Hoe dan?
Genoeg, hoe dan?
Produktie verminderen, consuminderen, geen of minder reclame om de verkoop aan te jagen, minder vervuiling, afval minderen te land, ter zee en in de lucht. De aarde minder uitputten. Welvaart beter spreiden. Korter werken, de droom van Keynes waarmaken, maximaal 3 uur per dag.
De Skidelsky’s doen in hun boek uit 2012 ook aanbevelingen: een basisinkomen voor iedereen, progressieve belasting vooral op (exhorbitante) bestedingen in plaats van op inkomen en vermindering van reclame door de kosten ervan niet meer aftrekbaar te maken.
Veel minderen en ontspullen om méér van dat ene ingredient te krijgen: een goed leven.
Want, om met Jason Hickel te spreken “Less is More”.

Edwin Kisman

Lees meer over ontspullen – columns 
Boeken fileren kan ook nog
28 okt 2016
Het ‘Endowment effect’ staat opruimen in de weg
2 dec 2016
Mijn knipselarchief,nu digitaal
27 jul 2018
Opruimen en ordenen met een fraudeleermoment
30 okt 2019

Lees meer over de donkere wolken – columns 
Apocalypse Magazine. Een eigentijds klimaatblad
27 sep 2019
Apocalypse Magazine wordt Apocalyps Nu!
4 oktober2019
Apocalypse 3. Als lemmingen naar de afgrond
17 oktober 2019
Journal of Apocalypse Science (JAS) Corona en Stikstof onder één dak
3 juli 2020
Klimaatcrisis: De slimste overleeft
27 jan 2021

En de sites..
Existential Risk Observatory 
Genoeg. Precies wat je nodig hebt,Website Shelly Rosso 

..en de boeken
Robert & Edward Skidelsky (2012) “How Much is Enough? The Love of Money and the Case for the Good Life”
Jason Hickel (2020), “Less is More. How degrowth will save the world”.
Marieke Henselmans (red) (2001) Genoeg uitgegeven. handboek voor consuminderen
Hanneke van Veen, Rob van Eeden (1994) Meer doen met minder (Genoeg)

1