Heuristieken & De Kunst van het Bladen Maken

Welke beslissingen neemt een lezer bij het ‘scannen’ van een tijdschrift of krant? Hoe leest ie daarna?
Vragen bladenmakers zich dit vaak genoeg af? Denken zij, bij het maken van een blad, als een lezer, zoals de bekende Amerikaanse docent Buck Ryan aanbeveelt: “Think like a reader”. Waaraan toegevoegd zou kunnen worden “Read like a reader

Leesbeslissingen
De leesbeslissing van een lezer is een heuristische. Sterker nog, het kopen van een blad, het oppakken, het openen, het bladeren, het zijn allemaal heuristische beslissingen.

Heuristiek
Een heuristische beslissing is er een genomen op basis van intuïtie, buikgevoel, ervaring. Het zijn snelle beslissingen genomen door Systeem 1. Zo genoemd door de gedragseconomen Daniel Kahneman en Amos Tversky . Het Systeem 1 denken is onbewust, onvrijwillig, automatisch en snel. Het Systeem 2, logisch denken, vereist bewuste aandacht en een mentale inspanning.
Zie het boek van Kahneman “Thinking, Fast and Slow”.

In een toelichting op de Crash Course “Brein & Gedrag” haakt Nineke van Dalen, directeur van de Mediafederatie Academy hier ook op in. Ze schrijft “Van alle keuzes die mensen maken is 95% onbewust aangestuurd en vaak irrationeel”. Onbewust aangestuurd, heuristisch, is altijd irrationeel.

Denken kost energie
Denken kost letterlijk veel energie. Heuristische processen vergen minder energie dan logische. Het is eigenlijk lui denken, snel toeslaan. Gebruik maken van mentale ‘short cuts’. Heuristieken worden soms vergeleken met vuistregels, die snel toegepast kunnen worden. Dat betekent ook dat heuristieken foute beslissingen tot gevolg kunnen hebben door denkfouten (‘biases’) die daarbij een rol spelen. Dat zijn met name vooroordelen. Die fouten kunnen we corrigeren, wanneer we ons bewust zijn van onze vooroordelen. Door die op z’n minst met een korrel zout te nemen, of door achteraf rationeel te denken (System 2). Beter nog, ze te voorkomen door vooraf rationeel te denken.

Heuristieken bij het maken van bladen
Wat is de rol van heuristieken bij het maken van bladen? Bij het scannen van een blad neemt de lezer voortdurend beslissingen. Heuristisch, in de Systeem1 modus. De vraag die hij als referentie gebruikt voor een leesbeslissing is: “What’s in it for me?” ( WIIFM). Klikt iets dan stopt ie daar en en scant rondom verder. Zelfs nog vóór het gelezen te hebben.

Aandacht trekken
Het is duidelijk dat de lezer in dit beslissingsproces verleid, gevangen, kan worden. Door haakjes, aandachtrekkers in het blad en in een artikel aan te brengen die het heuristisch systeem van de lezer aanschakelt.

Zichtbaar en herkenbaar
Bij effectieve communicatie van informatie draait het eigenlijk maar om twee zaken: zichtbaarheid (leesbaarheid) en herkenbare aansluiting op de wereld van de lezer (resonantie). Vóór de lezer iets kan herkennen moet zijn aandacht getrokken zijn en moet hij het kunnen zien. Als een versterking komt daar bovenop, synergie, het samenwerken van tekst- en beeldelementen, binnen de grenzen van de ‘boodschap’ van het verhaal.

Design Follows Function
Het is dus niet een kwestie van mooie vormgeving. “Design follows function” (Louis Sullivan).
Het feit dat de Volkskrant vorig jaar werd uitgeroepen tot de mooiste landelijk krant van Europa verleidde hoofdredacteur Pieter Klok ertoe om, in de krant van 18 januari, een kleine redesign te omschrijven als “een goede reden om de krant nog mooier te maken”. Gelukkig voegt hij er meteen aan toe “Duidelijker ook vooral, zodat u hopelijk makkelijker uw weg kunt vinden..”. Dat moet nog blijken. Zie ook mijn blog van 25 juli 2015 “ Spoorzoeken in de Volkskrant”.

Grotere letter
Even verderop in zijn intro “De Volkskrant had van alle kwaliteitskranten de kleinste letter. Nu wordt de broodletter iets groter, net als de regelafstand. Alles om het leesplezier en leesgemak zo groot mogelijk te maken.” Dat betekent, binnen de zelfde omvang van de krant (in economisch moeilijke tijden), minder woorden, wat op zichzelf geen probleem hoeft te zijn. Een beetje minder woorden kan geen kwaad.

Digitaal
Nou ben ik geen gemiddelde lezer, dat realiseer ik me. Ik lees de digitale krant ( de zgn ‘replica’), waarbij de grootte van letters er niet zo toe doen. Met vinger en duim kan ik elke grootte kiezen. Bovendien scan ik de krant heuristisch. Stop bij haakjes en aandachttrekkers. Een enkele keer lees ik een stuk(je), en als ik het niet lees maar het lijkt me interessant dan sla ik ’t op als bladwijzer, met een kleine kans overigens dat ik het later wel lees.

Minimal Information Units
In de geest van deze leesheuristiek is het concept van de Minimal Information Units. Korte krachtig statements, met voldoende info om de boodschap over te brengen, minder geneuzel, minder borrelpraat. Een zegen voor lezers als ik, helaas minder omzet voor freelancers.

Zorg voor contrast
Laten opvallen betekent vooral contrast aanbrengen. Contrast tussen het betreffende element en zijn omgeving. Een grotere letter, een andere letter, een kleur in een grijze omgeving, zwart in een gekleurde omgeving, één woord in een wit vlak, of een grote foto naast kleinere. Let daarbij ook op leesbaarheid, dus géén diapositieve teksten.

Tien tips ter ondersteuning van heuristieken

  • zoek de parels in een verhaal en maak die zichtbaar
  • zet iets belangrijks in de eerste tien centimeter van het verhaal
  • gebruik boeiende beelden als vangnet
  • breng meerdere haakjes aan in een pagina
  • zorg voor een spetterende, dekkende kop en een goede brug naar de bodytekst
  • laat de tussenkoppen herkenning oproepen
  • zorg ervoor dat de streamers niet doen denken ‘So what?’
  • zorg voor onderlinge versterking (synergie)
  • zet een (relevant) bijschrift bij een foto
  • zorg voor aansluiting op de ‘mindset’ van de lezer (resonantie)

Edwin Kisman

Leeslijst- aanbevolen gerelateerde blogs

De ‘scannende’ lezer
21 okt 2015

Schrijven zonder gelezen te worden?
31 jul 2015

Het artikel dat ook nog gelezen wordt. Pylonen trekken aandacht en geven duiding.
1 apr 2019

Minimum Information Units zijn genoeg. Artikelen kunnen korter.
10 okt 2019

Beslissen en kiezen, ’n teerling werpen?
29 feb 2016

Hoe beheert een Human zijn geld?
25 nov 2020

Spoorzoeken in de Volkskrant
25 juli 2015

Een Vakblad Scan,om te voorkomen dat uw blad, online of print, uit focus raakt
19 jan 2018

Hoe goed is je blad? De VakbladScan evalueert vakbladen
15 okt 2018

1

2021 het afkickjaar. Van FOMO naar NMRB

Dry January. Een ‘mindset’, die oversloeg van alcohol op vlees, heeft nu ook de sociale media bereikt.
Eén dag ‘offline’. Afgelopen zondag (10 januari) werd een Dry Sunday voor al die meiden van het tijdschrift LINDA.meiden, die meededen aan de actie van het blad #IKGAOFFLINE.

Meer lezen2021 het afkickjaar. Van FOMO naar NMRB

2

Bewegen is goed, maar wat doe ik tegen die verveling?

De Coronacrisis en een winterstop hebben “Rottevroeg “, onze roeiploeg, ‘on hold’ gezet. Voor hoe lang?
Toch moet je blijven bewegen. Om je spieren niet te laten verslappen, om je hersenen te stimuleren en om je immuunsysteem te versterken. Belangrijk in deze tijd.

Meer lezenBewegen is goed, maar wat doe ik tegen die verveling?

Hoe beheert een Human zijn geld?

Hoe houd de Human overzicht over zijn financiën? Met een ‘mentale boekhouding’. Met potjes die hij met z’n Systeem 1 beheert.

Aparte rekening
Ik heb bij m’n bank een aparte rekening geopend, die ik ‘Fonds Perdu’ heb genoemd. Af en toe stort ik hier een bedrag op. Voor m’n gevoel heb ik dat bedrag op dat moment al uitgegeven. Een voorschot op onwelgevallige, onverwachte, nog onbekende kosten. De psychologische waarde van dat geld is nul. Ik heb een suggestie van Rolf Dobelli gevolgd.

Betalingspijn
Uit het Fonds Perdu betaal ik zaken, waar ik doorgaans niet graag geld aan uitgeef. Om een “betalingspijn” te vermijden. Boetes bijvoorbeeld. Of een Staatslot hoewel ik er zeker van ben dat ik die toch niet win. Ik ben alleen maar medefinancier van de hoofdprijs. Of een onverwachte, onverzekerde schade. M’n auto opengehaald aan een betonnen paaltje dat hoger was dan ik dacht.

Mental Accounting
Zo vang ik moeiteloos en zonder pijn onverwachte kosten op. Het is een voorbeeld van ‘Mental Accounting’, mentaal boekhouden, dat vooral bepaald wordt door de psychologische waarde van geld. Een andere visie dan die van de econoom die zegt “geld is geld”.

Twee denksystemen: Systeem 1 en Systeem 2
Ons denken bestaat volgens een concept van William James uit twee soorten. Zijn ‘Dual Process Theory’ beschrijft twee denksystemen: een Systeem 1 en een Systeem 2.
Het Systeem 1 denken is onbewust, onvrijwillig, automatisch en snel. Het Systeem 2 vereist bewuste aandacht en een mentale inspanning. De gedragseconomen Daniel Kahneman en Amos Tversky hebben op dit concept voortgeborduurd. Kahneman heeft er in 2002 zelfs de Nobelprijs economie voor gekregen.

Humans en Econs
De gedragseconoom Richard Thaler introduceerde het concept ‘Mental Accounting’ en ook twee menstypen: Humans en Econs.
Humans ( de Irrationele Mens) zijn Systeem 1 denkers, mensen die handelen op basis van onbewuste drijfveren en heuristieken, waarbij complexe problemen gereduceerd worden tot simpele, goed te begrijpen en overzichtelijke kwesties. Zij reageren en beslissen snel en nemen daardoor niet altijd de juiste beslissingen, omdat vaak vooroordelen (bias) roet in het eten gooien.
Econs ( de Homo Economicus) zijn rationele mensen, Systeem 2 denkers. Beredeneren alles en rekenen problemen nauwgezet door.
Hoewel ik, door de bank genomen, een Human ben, pak ik eens in de zoveel tijd  Excel erbij om mijn verzameling mentale rekeningen op te frissen. Reshuffle, uitlopers te snoeien. Een update, versie 20.20.

Nog een paar voorbeelden
Het Fonds Perdu is een voorbeeld van ‘Mental Accounting’. Het aanhouden van zo weinig  mogelijk schulden is er ook een. Dat betekent bijvoorbeeld, snel rekeningen betalen. Eenmaal betaald verdwijnen zij uit de mentale kast. Biedt ook het voordeel dat oplichters als onderstaand snel ontmaskerd kunnen worden.

Geen betaling op krediet
Betekent ook, weinig betalen met een credit card. En zelfs  in een aantal gevallen: vooruit betalen.
Dobelli doet dat bijvoorbeeld bij vakanties. Hij volgt daarbij de ‘peak-end-rule’ van Kahneman, die stelt dat je van een belevenis alleen het hoogtepunt en het eind onthoudt. Hij betaalt de rekening van een exclusief vakantiehotel daarom vooraf. Om een onplezierig einde, het betalen van een hoge rekening bij vertrek, te vermijden.

Jesse Klavers € 10.000
Een ander fenomeen dat tot het gebied van de ‘mental accounting’ behoort, is het feit dat gekregen, gewonnen (loterij, fruitmachine) of gevonden geld een andere waarde heeft dan geld waarvoor (hard) gewerkt is, dat verdiend is. Dat is gebleken uit onderzoek. Die andere waardering uit zich bijvoorbeeld in een ander bestedingsgedrag. Gratis geld wordt makkelijker, roekelozer en impusiever uitgegeven. Aan leuke, opwindende, luxe of onnodige zaken. Ik vermoed dat Jesse Klaver met z’n voorstel om achtienjarigen € 10.000 te geven niet heeft gedacht aan dit verschijnsel. Misschien denkt hij in de trant van Rutger BregmanDe meeste Achtienjarigen zijn Econs”.

Vooruit betalen
Je geld mentaal beheren, kent veel valkuilen en leidt tot beslissingen waarvan Econs gruwen. Humans weten echter niet beter en voelen zich er goed bij. Het zijn luie beheerders die zich laten leiden door hun buikgevoel en hun onbewuste berekeningen. Eigenlijk komt het er op neer dat zij zichzelf soms belazeren. Zoals ik met mijn Fonds Perdu.
Econs belazeren zichzelf niet. Die nemen ‘s ochtends bij het ontbijt nog even hun ‘excel sheet’ door, waarin haarfijn hun financiële situatie van de dag beschreven staat.

Edwin Kisman

Zie en lees ook

Thinking Fast and Slow’. Een boek van Daniel Kahneman. In het Nederlands vertaald met de titel “Ons Feilbare Denken. Thinking, fast and slow”.
Feilbaar!. “ We zijn betrokken. Maar niet onfeilbaar.” Waar heb ik dat eerder gehoord?

De Kunst van goed leven. Een gereedschapskist voor denken en handelen”, van Rolf Dobelli .

Verder

William James, ‘Dual Process Theory: System 1 and System 2

Daniel Kahneman

Richard Thaler

Rolf Dobelli

 

2

Nepnieuws en 'deepfakes' . Reproductiegetal voorlopig niet onder de 1.

Vergelijking met het Corona virus dringt zich op als we naar nepnieuws kijken. Nepnieuws is besmettelijker dan het COVID-19 virus en verspreidt zich veel sneller.

Besmettelijkheid
De besmettelijkheid is groter. Instant bij contact. Daar kan COVID-19 jaloers op zijn. Géén immuunsysteem dat zich mobiliseert om tegengas te geven.

Overdrachtssnelheid
En de overdracht hoe gaat die en hoe snel? Niet via druppels of aerosolen, maar via een kabel, met de halve lichtsnelheid of via de lucht als radiogolven met de hele lichtsnelheid. De netto snelheid wordt bepaald door de reactiesnelheid van de volgers. Hoe snel geven die het nepnieuws door?

Bereik
Het bereik tenslotte hangt af van de bron. Is dat een influencer met tientallen miljoenen volgers, zoals Donald Trump of is het een Doutzen Kroes, met 6,5 miljoen volgers. Bij de lancering van haar bericht lag de R al op 6.500.000. De verspreiding hangt daarna af van het aantal volgers die haar volgers op hun beurt weer hebben.
Trump moeten we misschien nog even het voordeel van de twijfel geven als we het citaat uit “De Staat” van Plato mogen geloven: ‘Slechts aan de heersers van een staat is het toegestaan om te liegen’.

De snelheid en de grootte van de verspreiding is vergelijkbaar met de flits van een atoomexplosie. Zij is even destructief.

Deepfakes
Nog gevaarlijker dan het gewone nepnieuws zijn de ‘deepfakes‘ , de uiterst realistische audiovisuele variant. In elkaar gesleuteld door kunstmatige intelligentie. Zie het boek van Nina SchickDeepfakes and the infocalypse‘. Samengevat:
Deepfakes and the Infocalypse (2020) is an urgent warning about the dangers posed by fake – but extremely realistic – audiovisual material called deepfakes. They are powered by artificial intelligence, and scammers and hackers are already using them to defraud businesses and harass individuals. Governments are joining in, as well; the use of deepfakes for propaganda is growing. We need to actively prepare for a time when deepfakes become commonplace. If we don’t, we’ll barrel headfirst into an information apocalypse. ‘
Marjolein van Trigt interviewde Nina. Het interview verscheen in de Volkskrant van 21 november jl ( p 56). Zie: 2020 Infocalyps VK 21 nov

Het onderwerp is hot. Ook Hella Hueck schreef er een stuk over, in het financieele Dagblad van 23 november. En Arjen Lubach besteedde er in zijn show op Zondag 22 november uitgebreid aandacht aan. Compleet met duidelijke voorbeelden. Je houdt het niet meer uit elkaar. Wat is echt, wat nep? Niet ondenkbaar is dat je Willem Engel (Viruswaarheid), aangeschoven bij BEAU, ziet zeggen:”Dat virus is een waarheid als een koe. We moeten de maatregelen strikt nakomen. Anders ligt alles om je heen binnen de kortste keren plat”. Wat deepfakes al niet kunnen. ’t Is een kwestie van tijd.
Hoog tijd voor een Echt Nieuws Autoriteit (ENA). Binnenkort meer hierover.

Duidelijk! Zo snel mogelijk kijken hoe de R van nepnieuws en deepfakes onder de 1 te krijgen is.

Edwin Kisman

 

Zie ook

WILL ANTI-VAXXERS MANAGE TO SABOTAGE COVID-19 VACCINE?
Worldcrunch 17 nov 2020

Het boek en de YouTube
Deepfakes and the Infocalypse, Nina Schick

It’s Getting Harder to Spot a Deep Fake Video, Bloomberg

De Vakblad blogs

Afgeserveerd na Viraal Kabaal. De Cancel Culture, heden en verleden

Die experts, ze zeggen maar wat, 

1

Afgeserveerd na Viraal Kabaal. De Cancel Culture, heden en verleden.

Je doet iets, dat enkele mensen niet zint. Voor je het weet overvalt een virale Flash Mob (Flitsmeute) je. Tweet je de grond in. Afgeserveerd, weg carrière, einde reputatie. Viraal Kabaal. Cancel Culture, AfrekenCultuur.

Voorbeeld
Dat overkwam de uitgever Thomas Geel, toen hij het controversieel boek ‘Hedendaags fanatisme‘van zijn vroegere vriend, de historicus Rudolf Merkelbach uitgaf. Thomas eindigde in een plotselinge dood, zoals ook de ‘cancelled’ Jeffrey Epstein. Dood gevonden in zijn cel in New York.
Het verhaal van Thomas is fictie. Door Nelleke Noordervliet mooi beschreven in haar nieuwste boek ‘De val van Thomas G‘. Epstein is echt.

Mechanisme
De moderne communicatiemiddelen zijn een ideale voedingsbodem voor een ‘Cancel Culture’. In het bijzonder de sociale media. Twitter, Whatsapp. Nou, sociale….
Ze kennen geen drempels. Anoniem kan bagger over doelwitten worden uitgestort. Het is schreeuwen vanuit de schaduw of vanuit het holst van een donkere grot.
Het werkt razensnel. Een R (reproductiegetal) van méér dan 5 en een groot bereik. Binnen een oogwenk vormt zich een virale Flash Mob. Zo’n flitsmeute ontstaat tienmaal sneller dan een Australische brand in een bos vol droge bomen. De tweets razendsnel en zijn even verzengend. Een exponentiële groei. Een steen in een vijver.

Doelwit meestal: hoge bomen, carrièretijgers, met onwelgevallige uitspraken, standpunten of daden. Die hebben het meest te verliezen. Zoals Thomas Geel, Harvey Weinstein en Jeffrey Epstein. Of  Salman Rushdie die een Fatwa tegen zich kreeg vanwege zijn ‘Duivelsverzen , mogelijk óók gefaciliteerd door de sociale media. Of de ondergedoken leraar in Rotterdam.

Fysieke afrekening
Nonviraal, fysiek, is de poging tot afrekening door middel van een straatprotest. Ook hierbij spelen de sociale media een belangrijke rol, als katalysator en als hulpmiddel voor een efficiënte organisatie. Het straatproces in Belarus tegen president Aleksandr Loekasjenko, ook gefaciliteerd door sociale media. Of het protest tegen het verbod op abortus in Polen.

Hysterie
Zo’n afrekening kan ook verder gaan dan verlies van baan, afzetting, carrière of reputatie. Het kan je de kop kosten. Hysterie slaat toe. Lees het boek van Marc SchuilenburgHysterie, een cultuurdiagnose‘.

Of het artikel van Annie Gowen in de Washington Post van 17 juli 2018 ‘India’s Supreme Court warns of ‘mobocracy’, urges government to pass anti-lynching law after deadly attacks‘.

‘In the most recent incident, a mob Friday set upon four men who were on a pleasure trip through the southern state of Karnataka, convinced that they were child kidnappers. The men managed to escape, but WhatsApp messages warning of kidnappers in a red car triggered a chase and an attack that killed one of the men, a software engineer named Mohammed Azam Ahmed, police said. Police eventually arrested several of the attackers, including the administrator of the WhatsApp group that had spread false warnings’.

Als reactie hierop heeft WhatsApp (230 miljoen gebruikers in India) de mogelijkheid van het doorsturen van berichten beperkt. De ‘viraliteit’ daar gekortwiekt.

Gebroeders de Witt
De afrekencultuur is overigens geen verschijnsel van deze tijd, met z’n internet en sociale media. Op 20 augustus 1672 werden de gebroeders de Witt in Den Haag gelyncht. Een volksoproer, aangestoken en opgestookt, politieke opruiing. De gebroeders eindigden uiteindelijk aan een paal op het Groene Zoodje, toentertijd een executieplaats in Den Haag.

Chinese whisper
Oorzaken: nepnieuws, roddel, achterklap, ‘chinese whisper’, regelrechte opruiing.

De rode draad tussen deze vormen van afrekening is afkeuring gevolgd door onvrede die oploopt tot hysterie. Met uitsluiting en soms de dood tot gevolg.

Edwin Kisman

 

Zie ook (klik op de links)

Annie Gowen
Washington Post – 17 juli 2018

Harvey Weinstein

Jeffrey Epstein

De gebroeders De Witt worden gelyncht – 20 augustus 1672
Historiek 20 augustus 2020

1672 Moord op de gebroeders de Witt
NTR 2019

Zet ze aan de schandpaal,een erfenis uit de Middeleeuwen
Vakblad blog 15 augustus 2018

College hysterie: grondtoon van onze cultuur
Lezing Marc Schuilenburg – 10 mei 2019

Hysterie weg uit DSM maar niet uit samenleving
PODcast NOS langs de Lijn -12jan 2019

Joeri TijdinkHysterie, een cultuurdiagnose
De Jonge Psychiater, September 2019

 

Stikstof komt weer uit de kast. Na een corona stilte.

Was het vorig jaar de ophef rond het stikstofplan, nu is ‘t het voorstel voor de stikstofwet, waardoor stikstof weer uit de kast komt. Uit de ijskast van Carola Schouten. Ze bood het op 13 oktober aan de Tweede Kamer aan.

Carola op het slappe koord tussen bouw, industrie, verkeer en boer. Een Gordiaanse knoop van belangen die moeilijk te ontwarren is. Helaas geen Alexander de Grote in de buurt.

Als Deus ex Machina kwam daar de corona. Kon de klimaatcrisis en daarmee het stikstofprobleem even “on hold” worden gezet. Alle aandacht verlegd naar een urgent probleem. Een dichtbije, hoewel onzichtbare dreiging.

Meer lezenStikstof komt weer uit de kast. Na een corona stilte.

1

Cabinetspeak: denk als een laaggeletterde.

Het was snel duidelijk dat het niet duidelijk was.
Wat ze vertelden op 29 september, Mark en Hugo, een soort Kloris & Roosje ‘après la lettre’. Er kwam dan ook snel commentaar. Ik noem er twee.

Commentaren
Commentaar van Ellen Altenburg en Rob Punselie in de NRC van 30 september onder de kop “Moeilijke taal is rem op effectieve coronabestrijding”. Citaat: “…in de coronacommunicatie is tot nu toe nog een grote groep over het hoofd gezien: de groep van laaggeletterden, voor wie complexe taal een uitdaging is.
Die dag, in dezelfde krant, een redactioneel commentaar onder de kop “Coronacrisis is nu ook een communicatiecrisis”.
Ik ben het ermee eens. De gebruikte taal is te moeilijk. Onderonsjes jargon.

Vergeten doelgroep
De vergeten doelgroep zijn de 2,5 miljoen laaggeletterden. Inwoners van Nederland, ouder dan 16 jaar, die op hun begripsniveau bediend moeten worden. Eenvoudig Nederlands, niet perse Jip en Janneke taal. Ze worden vergeten in tegenstelling tot de 1,5 miljoen slechthorenden, waarvoor Irma Sluis en haar collega’s ingeschakeld zijn.

Onderonsjes jargon
“De exponentiële groei van het aantal coronabesmettingen, waarvan de bron niet te herleiden is”. Exponentiële groei bijvoorbeeld. Wie weet wat dat is? Hoger opgeleiden met een bèta achtergrond: “O ja, de Y-as is logaritmisch”. De overige hooggeletterden vermoeden dat het om een groei sneller-dan-snel gaat. En de rest? Die moet toch ook weten wat het duo Mark en Hugo staat te vertellen?

Geen verrassing
De kritiek hoeft het kabinet niet te verrassen. Vorig jaar schreef Peter Winterman in het AD van 23 oktober een artikel onder de kop: “Kabinet vindt eigen communicatie lastig te snappen: 100 taalexperts ingezet“. Het kabinet stelde een brigade van honderd taalexperts aan om brieven van de overheid begrijpelijker te maken. De taalcoaches trokken het land in om ambtenaren te helpen bij het schrijven van duidelijkere teksten” . Voor die Direct Duidelijke Brigade werd voor één jaar € 3 mln uitgetrokken. De resultaten van deze Brigade, na een jaar, leest u hier 2020 Taalbrigade 13 okt
De persconferentie van 13 oktober is ook onderhanden genomen! Zie Persconferentie 13.10.20.

Eerste stap?
De noodzaak begint echter door te dringen. Er sluipt al wat rechttoe rechtaan beeldspraak binnen. Goed te begrijpen. In het NPO gesprek met de Minister-president afgelopen vrijdag, sprak deze van een probleem dat ie “plat geslagen had met een hamer. ‘t Was echter nog niet plat genoeg”. De volgende klap volgt dinsdag.

Denk als een toehoorder, als een laaggeletterde
Er zijn meer voorbeelden van onbegrijpelijk taalgebruik. Zie de andere blogs die ik over klare taal geschreven heb.
Denk maar aan de kruistocht van Paul Romer, tegen het taalgebruik van zijn ambtenaren bij de Wereldbank. Zijn boodschap “Iedereen bij de bank zou ernaar moeten streven helder en beknopt proza te produceren. Dat bespaart de lezer tijd en inspanning. We moeten meer aan de lezer denken”. Hij kreeg het niet voor elkaar. Moest vertrekken bij de bank. Ontving wel vorig jaar de Nobelprijs voor Economie.
Ook voor de persconferenties van Mark en Hugo geldt: denk als een toehoorder, denk als een laaggeletterde

Boodschap niet aangekomen
De boodschap waar het nu om gaat is niet begrepen, niet omarmd, niet aanvaard, terzijde gelegd, niet in de praktijk gebracht en niet bestendig. Kortom niet aangekomen. De boodschap “Beperk de virale belasting” is eigenlijk heel simpel. Het motto voor de ondersteuning zou dat van de Drie Musketiers kunnen zijn: “Eén voor allen en allen voor één”.

Hoe zou het anders kunnen?
Kabinet, zoek een tekstschrijver die in de juiste taal, heldere teksten voor de persconferenties schrijft.
Of schakel naast de gebarende Irma Sluis een simultaanvertaler in, die de taal van Mark en Hugo in eenvoudig Nederlands vertaalt.
Nu zijn er tolken zat, voor het vertalen van een vreemde taal naar het Nederlands en andersom. Maar tolken die Hoog Nederlands naar Laag Nederlands vertalen moeten nog geschoold worden.
De hoogste tijd.

Edwin Kisman

Zie de Klare Taal Blogs
Bankspeak? Denk als een lezer – 27 april 2018
Courtspeak? Denk als een rechter – 2 mei 2018
Financespeak: klaretaal graag, denk als een geldlener – 22 mei 2018
De Klare Taal Compagnie – 24 oct 2019

Direct Duidelijk Brigade
Zie mededeling 13.10.20

Persconferentie 13 oktober 2020

3

De ontwikkeling van het Covid 19-vaccin: van 8 jaar naar 6 maanden. Kan dat?

De tweede golf. We zitten er binnenkort weer in. Betekent een Covid 19-vaccin het einde van de ellende? Een Deus ex machina?
Daarop is pas in de komende jaren een antwoord te geven. In ‘hindsight’. Vooruitfietsen in de tijd kunnen we nog steeds niet.

Wanneer vaccin?
De vraag die iedereen bezig houdt is: wanneer hebben we dat effectief vaccin?
De Chinezen en Russen zeggen een Covid 19-vaccin al operationeel te hebben. Trump zet binnenlandse bedrijven in de ‘pressure cooker’ om vóór de verkiezingen ook een Amerikaans vaccin te hebben. Kodak krijgt daarvoor een genereuze injectie.

Meer lezenDe ontwikkeling van het Covid 19-vaccin: van 8 jaar naar 6 maanden. Kan dat?

2

Sir Harold Evans 1928 -2020

Een legendarische krantenman, journalist, (hoofd)redacteur, docent, uitgever. Vorige week woensdag overleed hij. Sir Harold Evans 92 jaar oud. Voor mij was hij een voorbeeld. Zijn boeken zijn een bron van kennis.

Kruisvaarder
Hij was een voorvechter van kwaliteitsjournalistiek. Een kruisvaarder. Legde onder andere de softenon affaire bloot. Die betrof het schandaal rond thalidomide dat 63 jaar geleden als slaapmiddel, pijnstiller en als middel tegen zwangerschapsbraken op de markt kwam, waardoor veel kinderen met ernstige afwijkingen geboren werden.

Meer lezenSir Harold Evans 1928 -2020

1

Gaat de fietsenmaker zijn leven beteren?

VanMoof, maker van e-bikes, heeft onlangs € 34 miljoen opgehaald. De vorige ronde in mei bracht € 11 miljoen op. Vorig jaar juni kwam, via een crowdfunding, een bescheiden € 2,5 miljoen binnen. Vanwaar die exponentiële kapitaalbehoefte? Vanwege een exponentiële groei? Een groei die ze zelf nauwelijks kunnen bijhouden.

Maanden wachten
Bard van de Wijer schreef hierover in de Volkskrant van 17 september het volgende. Ik citeer:
VanMoof, dat zichzelf profileert als de Tesla onder de e-bikes, lijdt aan dezelfde problemen als waar de Amerikaanse e-autofabrikant mee kampte: gebrekkige service als gevolg van onstuimige groei. Groeipercentages die soms in de duizenden lopen, hebben ertoe geleid dat het bedrijf niet altijd kan leveren wat het belooft, blijkt uit klachten van klanten die soms maanden moeten wachten op hun fiets.
Ongeveer eenderde van de jongste kapitaalinjectie steekt de fietsfabrikant daarom in het verbeteren van de klantenservice en kwaliteit. VanMoof erkent dat die niet altijd op het gewenste niveau zijn. ‘Niet het meest sexy onderwerp wellicht, maar wel belangrijk’, aldus een woordvoerder.”

Meer lezenGaat de fietsenmaker zijn leven beteren?

3

Toch maar een Filosoof in uw Raad van Bestuur?

Wat heeft ondernemen met filosofie gemeen? Zijn ‘t twee gescheiden werelden? Omzet maximalisatie en concurrenten onderuit halen, versus vragen over de zin van het leven, met doelstellingen zonder praktische resultaten.

Ze hebben zeker een groot raakvlak, aldus de filosoof Alain de Botton in een opinieartikel in de Financial Times van 1 januari 2014.
“Beneath their interest in profits, businesses are forced to engage with nothing less than the question of how to satisfy their customers.”
“For its part, philosophy has spent most of its long history investigating the ingredients of a good life, what Aristotle called eudaimonia: ‘flourishing’ or ‘fulfilment’ ”.
“In different ways, philosophy and business have to work out what satisfies people”.

Meer lezenToch maar een Filosoof in uw Raad van Bestuur?

10

Computerperikelen, welke en hoe te voorkomen?

‘n Open deur: de computer is niet weg te denken uit de moderne maatschappij en zeker niet uit de uitgeverij. Het is echter wel een hulpmiddel met af en toe kuren. Bij een nieuwe computer heb je daar geen weet van. De problemen slaan later toe.
“Vernieuwing” is het sleutelbegrip. Evenals “onderhoud”.

Meer lezenComputerperikelen, welke en hoe te voorkomen?

3

Inspraak? Liever niet

Via publikaties in kranten wijst de overheid belanghebbenden op de mogelijkheid bezwaren aan te tekenen tegen haar besluiten. Bijvoorbeeld inzake infrastructurele projecten. Inspraak.

Hoe staat het met de toegankelijkheid van die publikaties. Is die goed of is ‘t zoeken onder het tapijt?

Meer lezenInspraak? Liever niet

1

Falen, de weg naar succes

Mijn project is mislukt. Ik heb mijn doel niet bereikt.
Ik ben mislukt. I’m a loser. Ik stop er mee.
Is dat wel zo? Ben je een loser en moet je wel stoppen?

Meer lezenFalen, de weg naar succes

1