Die experts, ze zeggen maar wat

Een wetenschappelijk discours. Heel goed. De ene wetenschapper heeft iets gevonden. De ander heeft iets anders gevonden en vecht die ene aan. Debat prima. Zo groeit onze kennis. Maar dat debat draagt niet bij aan de geloofwaardigheid van de coronamaatregelen en van de betrokken ‘experts’.

Luchtoorlog
Maarten Keulemans schrijft in zijn artikel ‘Luchtoorlog’om corona’ (Volkskrant 6 juli) dat 200 wetenschappers in een open brief hebben gewezen op het risico van het meeliften van het Covid-19 virus op druppeltjes speeksel die zo klein zijn dat ze een tijdje in de lucht blijven hangen. En in een ongeventileerde ruimte blijven rondzweven. Aersolen in binnenruimtes. Een soort stabiele luchtemulsie. Ramen open dus. Maurice de Hond had zich al eerder sterk gemaakt voor het idee. Ontmoette veel skepsis. Van wetenschappers die een maand later die brief niet zouden ondertekenen.
Amrish Baidjoe, veld-epidemioloog en microbioloog, riep het kabinet onlangs in een brief op mondkapjes in binnenruimtes te verplichten (NRC 30 juli).

Mondkapjes, ja /nee
In landen om ons heen zijn  mondkapjes buiten verplicht. Nederland doet niet mee. De burgemeesters van Amsterdam en Rotterdam komen in opstand. Ahmed Aboutaleb zegt: “Ik moet mezelf later nog in de ogen kunnen zien”. Hij moet ervan overtuigd zijn dat hij er alles aan heeft gedaan om uitbreiding van de besmettingen te onderdrukken. Baat het niet dan schaadt het niet. Femke Halsema zal ook zoiets gedacht hebben.
Een mondkapje als ‘nudging’ instrument. Aanvankelijk voor bewustwording, nu dan voor bewustblijving. Vooral voor (late) pubers voor wie FOMO leidend is en tegendraadsheid het normaal. Een lichtblauw mondkapje, al of niet drielaags, heeft m.i. een sterkere signaalfunctie, dan de ‘fancy’ afsluiters met een tijgerprint of leeuwenmuil.

Gezichtsverlies
Niet nodig, zei Van Dissel woensdag 28 juli een Noors overzicht citerend: “laat 200 duizend mensen een week lang een mondkapje dragen, en je zult misschien één geval van besmetting voorkomen. Een buitengewoon klein effect”. Een typisch voorbeeld van ‘cherry picking’ (“cijfers zijn correct als ze mij welgevallig zijn”). Is het Nederlandse beleid soms gestoeld op het voorkomen van gezichtsverlies: “ Wie A zegt moet A blijven zeggen”?

Ook Amrish Baidjo zegt dat het lijkt of Nederlandse beleidsmakers als premier Mark Rutte en RIVM-coronachef van Dissel een imagoprobleem vrezen als ze omgaan. „Er is zo lang gezegd: mondkapjes werken niet. Dan wordt het lastig daarop terug te komen. Het past in de trend dat er met te veel stelligheid is gecommuniceerd over dingen waarover geen zekerheid was.”

Ongeloofwaardig
Augustin Landier, hoogleraar aan de HEC Paris en David Thesmas MIT schrijven in een artikel in Les Echos , “Covis – 19 and the meaning of Scientific Failure’ dat de gezondheidscrisis een gigantische onzekerheid zichtbaar heeft gemaakt en de grenzen van menselijk kennis heeft getoond.
Wetenschappers hebben uiteenlopende standpunten ingenomen en zijn regelmatig van mening veranderd. Hebben tegenstrijdige onderzoeksresultaten gepubliceerd en later weer teruggetrokken.
“ De vrees onder wetenschappers bestaat dat ze uit de crisis komen met een volstrekte ongeloofwaardigeheid”.

Tsunami
Daar bovenop komt een tsunami aan publikaties, naar aanleiding van het Covid-19 virus. Een ‘collateral damage’. Een gevolg van de race naar het verlossende vaccin.
Het Allen Institute for AI (AI2) stelde vast dat er de laatste tijd meer dan 130.000 wetenschappelijke publikaties op dit gebied zijn verschenen. Voor het merendeel prematuur, soms speculatief, soms op schimmige websites gezet, niet ‘gerefereed’ zoals het hoort, veel met voorlopige conclusies, een aantal dat intussen alweer teruggetrokken is.

Coronaparadox
Uit onverwachte hoek komt ook nog eens het fotomodel Doutzen Kroes, een “influencer” met, naar ik las, 6,5 miljoen volgers. Zij trekt de vele tegenstrijdige conclusies van de experts in twijfel. Het is de coronaparadox die haar de ruimte geeft. Met een complottheorie en aanbevelingen voor gezond eten. Promotie voor de Powerfoodlijn van haar  zuster Renske?
Kritisch zijn is goed, maar beïnvloeding op deze wijze van 6,5 miljoen jonge, over het geheel genomen niet kritische, volgers lijkt niet zo verstandig.

Verwarring
Een wetenschappelijk debat, inderdaad heel goed voor de wetenschap. Maar wel binnen de muren van de wetenschap. Met gesprekspartners die het spel kennen. Maar naar buiten toe alleen als er consensus is. Ook internationaal. Breng niet het grote publiek in verwarring, dat de logica van tegengestelde meningen niet kan volgen.
Anders leidt: ‘die experts, ze zeggen maar wat’  tot ‘die experts, ze kunnen me wat’.

Edwin Kisman

3

De Coronabril, het ei van Columbus?

De Coronabril

Een pandemie, wat doe je er tegen?
De routekaart van Rutte, ontworpen door een Management Outbreak Team, een monodisciplinair team van deskundigen, beval een ‘lockdown’ aan (wat was er intelligent aan?). Iedereen opgehokt. Anderhalve meter afstand houden, handen wassen, in elleboog niezen, papieren zakdoekjes. Het zekere voor het onzekere. Een schot hagel op een onzichtbare vijand. Lekker ruim aangevlogen met nogal wat ‘collateral damage’. Een passende oorlogsterm: onbedoelde nevenschade. Heftige impact. Veel burgers en hun bedrijvigheid getroffen.

Traceren
De volgende fase was gerichter. Besmette personen traceren, die afzonderen en het boekhouden van hun contacten. Die volgen en zonodig ook afzonderen. Een stamboom van de verspreiding. De multiplicatie, de R-factor, vaststellen.

Om een goed beeld te krijgen moet iedereen, tegelijkertijd getest worden. En moet iedereen bereid zijn de ‘tracking app’ op z’n smartphone te installeren en te gebruiken. Een set Kritische Succes Factoren waaraan bij lange na niet voldaan kan worden.

Polderen dan maar. Een ‘satisficer’ aan de klus zetten en tekortkomingen voor lief nemen. Intussen de teugels laten vieren onder druk van protesterende en steigerende extroverten, die niet meer zonder hun biertje en een gezellige kout op een terrasje kunnen. Tegelijkertijd de ‘collateral damage’ beperken, hopelijk op tijd.

Dwerg Estland

Privacy
Naast dit practische probleem speelt ook het bezwaar van de inbreuk op de privay. De weg naar de hel. Hallo dictatoriaal, vaarwel democratie. Een poging hieraan tegemoet te komen was het intitatief van een consortium van de drie grootste landen van de EU – Frankrijk, Italië en Duitsland – geassisteerd door een van de kleinste EU landen, Estland, een ICT pionier. Doel, het ontwikkelen van (een mondvol), ‘Privacy-Preserving Proximity Tracing’. Veilig het voetspoor van Covid-19 volgen, daar kan toch niemand bezwaar tegen hebben?

Anti vaxxers

Vaccinatie vs antivax
Preventie is mogelijk maar pas op de lange duur. Immunisatie door vaccinatie. Eind van het jaar? ” Forget it mr. President” . Voor het zover is, zijn we (minstens) anderhalf jaar verder. Wat nog snel is want hoe zit het met de bewering van farmabedrijven dat de ontwikkeling van een vaccin een jaar of acht duurt. Dat lang daarna het spul nog door octrooien beschermd moet worden, voor ze generiek mogen worden. Reden waarom vaccins en medicijnen zo duur zijn. En heb je eenmaal het vaccin, dan krijg je nog te maken met een horde anti-vaxxers die, gesteund door hun complottheorieën, pal vóór de vaccinators gaan staan.

Vermijdings-app
Waar testen en tracking nog min of meer achteraf wijsheid oplevert en ophokking een te grote nevenschade in de vorm van een economie op apegapen veroorzaakt is er behoefte aan een alternatieve stap in het routeplan. Een ‘real time’ waarneming. Een soort vermijdings-app, waarmee je meteen kunt zien of iemand besmet is, Covid-19 kan overdragen, zodat je met een boog om hem of haar heen kan lopen en hem of haar kan verzoeken linea recta naar huis te gaan, om daar met de vinger op de 112 knop af te wachten of er verschijnselen gaan komen en of ze erger worden.

De Corona bril, besmetting zichtbaar

Bril voor real-time waarneming
Zoiets zou fantastisch zijn. En zie. Onverwachts heeft zich een nieuwe ontwikkeling voorgedaan.
Niet van een van de vele op vaccins zwoegende farmabedrijven, ook niet van een app ontwikkelende Bluetooth company maar van een opticienketen. Specsavers, bekend van de vele TV commercials, komt er mee! Chapeau. Een bril ontwikkeld in samenwerking met het Dutch Polymer Institute (DPI). Een idee van Piet Lemstra (DPI), toevallig opgekomen tijdens een gesprek over koetjes en kalfjes met Ben Feringa , onze Nobelprijswinnaar chemie, bij de koffiemachine op het Organisch Lab van de RUG. Aan het begin van dit millenium.

De koers van Specsavers, als een raket omhoog! En die van AstraZeneca, Pfizer, Johnson & Johnson, Merck en van Moderna, leeggelopen. Maar die hebben toch al miljarden van Trump gekregen.Die van Pharming heb ik niet gevolgd.

Geschenk aan de wereld
De koers van Specsavers weer knallend omlaag toen via het Specsavers-platform bekend werd dat zij de technologie ‘for free‘ aan de hele wereld zouden schenken. Onder invloed van Xi Jinping, het China waar Piet Lemstra nu zit. Trouwens, bij nader inzien een ijzersterk staaltje van ‘branding’. Het merk Specsavers kan niet meer stuk. “Savers of the World”.

Nanopolymeer
Wat behelst de ontdekking? Een polymeer, met bruggen van nanodeeltjes tussen de polymeerketens (een synthesevoorschrift volgt bij de officiële introductie), herkent Covid-19 door de speciale straling, die een besmet persoon uitzendt. Straling met een heel nauwe bandbreedte. Toevallig ontdekt door een laborant die kijkend door de kolf waarin de polymerisatie plaats vond een bezoeker van het lab voorbij zag lopen. Die lichtte fel op. Eureka. De bezoeker getest, bleek besmet te zijn. Associatief denken.

Productie snel opgetuigd
Verwacht wordt dat binnen twee maanden in een groot aantal landen, met name India,  met Chinese snelheid ‘Corona’ brillenfabrieken zullen worden opgezet. En dat in september de eerste ‘batches’ van de band rollen. Target, begin oktober 3 miljard brillen, afgeleverd en wel. Wel even een logistiek probleem.Voor het gerief van een jongere doelgroep wordt ook de productie van ‘Corona’contactlenzen ter hand genomen.

Financiering
Het project wordt gefinancierd door de WHO, met extra steun van de EU en China. De VS heeft zich teruggetrokken en focust geheel op het middel van de Grote Leider, die er van overtuigd is dat Covid-19 meelift op de rug van de malariaparasiet. Een grote fabriek van DuPont in Wilmington, Delaware, wordt omgebouwd tot productiefaciliteit voor hydroxychloroquine. Eerste leveranties gaan naar Washington. Over enige tijd wordt het weer gebruikelijk in stilstaande wateren DDT te spuiten. Zal je zien.

SightDown, LockOpen
Hallelujah. Geen anderhalve meter meer. Real time waarneming van besmetting. Constateren in plaats van deduceren. Iedereen blijft uit de buurt van besmette personen. Die worden zo snel mogelijk aan de publieke ruimte onttrokken. Restaurants en café’s mogen weer vol. Geen senioren en dikke mensen meer geweerd. De uitsmijter aan de ingang houdt de zaak in de gaten. Wijst een besmet persoon de deur en de weg naar z’n huis. De R-factor is binnen de kortste keren gezakt tot 0,1 loopt snel naar 0.
De economie beleeft niet een L-curve maar de vurig gehoopte V-curve of hockeystick. Feestmutsen op.

Na twee maanden van ‘sightdown’ mogen de brillen weer af. Goed bewaren voor de volgende golf.

Edwin Kisman

Lees ook de andere blogs over corona

Christo vs Rutte: mijn werk is vooral, overtuigen – 2 juni 2020

1,5 meter: de kracht van herhaling – 15 mei 2020

Hoe de senangity daalt tijdens de ‘lockdown’ – 29 april 2020

Huisarrest: buffelen of lummelen, Hard werken of niksen? – 22 april 2020

De pandemie: een ‘man-made extinction’? – 9 april 2020

Weerstand tegen verandering. Wat doe je er tegen? – 5 november 2019

2

Hoe de senangity daalt tijdens de 'lockdown'

Tijdens het voortduren van de ‘lockdown’ daalt het welbevinden van de opgehokte burgers. Waren ze aanvankelijk senang, allengs zijn ze dat niet meer. Hun senangity daalt.


Spertijd
Is er een goed Nederlands woord voor ‘lockdown‘? Wat dacht u van ‘onthouding’ of ‘spertijd’, de avondklok ? De risicogroep, onze kwetsbare oudjes zullen dat fenomeen kennen. Verschil met toen, het is nu een dagklok, 24/7. De term past goed in de oorlogstaal die de overheid bezigt. Men heeft het over aanval, verdediging en angst. Oorlog!

Extrovert/introvert
De senangity van de kettinggangers daalt. Niet van alle overigens. De verstokte introvert geniet. Zoals Lotte Beckers schreef in De Morgen van 10 april. “Voor de introverte mens is de lockdown als een warme deken: Ik heb zoveel energie dat ik zowaar zélf vrienden opbel ”. Ze gaat verder: “zijn normale leven wordt plots ‘quarantaine’ genoemd”.
Anders is het gesteld met de extrovert. Die loopt tegen de muur op. Via het plafond weer omlaag. Daar zit ie dan, op de bank.

Rattenkooi
Of het gezin met twee werkende ouders in een klein appartement, midden in de stad, met vier joelende kinderen, die ook nog eens af en toe les moeten krijgen. Die situatie doet denken aan een kleine kooi met teveel ratten, die elkaar de staart afbijten. Veel meldingen van huiselijk geweld.

Senangity
Het welbevinden kalft in de meeste gevallen af nu de coronaonthouding voortduurt.
De senangity, een maat voor welbevinden, daalt.
Iemand die zich “kiplekkerrr”voelt, om met Soekarno te spreken toen Willem Oltmans hem er naar vroeg, is senang. Heeft een hoge senangity score.
Die score loopt van 0 tot 10. Een verliefd stelletje scoort 9 of misschien zelfs wel 10. Een zuurpruim komt niet verder dan  3.

Hoe verloopt de senangity?
De scores bij de coronaonthouding verlopen heel verschillend. We zagen al de verschillen tussen de extrovert en z’n introverte tegenhanger. Introverten: van 7 naar 9. Extroverten: van 9 naar 3

Ga zelf maar eens na hoe het verloopt bij:
* kleine ondernemers, restaurateurs, bloemkwekers
* interieur verzorgsters die niet naar hun opdrachtgevers kunnen
* het knallende gezin, dat ‘s ochtends huiswerk moet maken
* de  thuiswerker die verlangt naar de koffiemachine op kantoor
* bezorgers van online bestellingen, die de klant altijd thuis treffen
* verkopers van antiseptische handgels (Unilever)
* Flowtraders die schatten verdienen aan de snelle koersfluctuaties
* grote multinationals die aanspraak kunnen maken op de NOW regeling

Als je er even voor gaat zitten kom je een heel eind.

Bodemprotest
De score door de ‘lockdown’ of de ‘spertijd’ is na enkele weken voor de meesten aardig gedaald. Van groepsimmuniteit zal het niet zo snel komen, eerder ontstaat een groepsonbehagen. De groepsscore zakt door een bodem. Met het risico van een Februaristaking, om bij de oorlogstaal te blijven. Lansing (Michigan) en Berlijn hebben het voorbeeld al gegeven. En gisteren was er de ‘pilot’ in Den Haag.

Tien overlevingstips
Hoe houd je het thuis een beetje onder controle? Hoe houd je je welbevinden boven de bodemscore? Tien overlevingstips, in willekeurige volgorde, om het klimaat in huis leefbaar te houden. Het gaat vooral om het vermijden van negatieve energie. Zijn er open deurtjes bij? Sla die over.

Beweeg. Beweeg vooral je armen, door regelmatig je hand over je hart te strijken.
Tolereer. Tolereer zaken die je in de pre-coronafase niet zou tolereren.
Accepteer. Accepteer zaken waar je niets aan kan doen. Los op waar je wel iets aan kan doen.
Geduld. Oefen je voortdurend in geduld. Streef naar engelengeduld.
Segmenteer. Een probleem? Snijd dat in kleine partjes. Pak het aan, part-per-part.
Lanterfant. Lummel kort, een paar keer per dag. Doe af en toe niks.
Boos. Tel tot tien voor je uitbarst. Denk intussen aan iets moois.
Verwachting. Verwacht niets, dan kan je ook niet teleurgesteld worden.
Structuur. Breng regelmaat aan in je dag. Maak ‘s ochtends een plan, vat ‘s avonds de dag samen. Beide puntsgewijs. Waar kan je tevreden op terugkijken (hoge score)?
Relax. Schaf een ‘noise cancelling’ koptelefoon aan, bijv. de Bose 700, en luister een paar keer per dag een kwartiertje naar rustgevende muziek.

Het boek van Wil Derkse ‘Een levensregel voor beginners’bevat ook nuttige richtlijnen.

Periodieke onthouding
Laten we hopen dat de coronaonthouding niet te lang duurt.
Het moet anderzijds ook weer niet te snel ophouden. Anders steekt het virus binnen de kortste keren weer z’n kop op. En daarna weer, en dan nog een keer. Dan belanden we in een situatie van periodieke onthouding, tenzij er intussen een pil is gevonden.
Dé Pil.

Edwin Kisman

Lees ook de volgende blogs

Introvert 1
Ben je introvert? Hoezo, is dat erg dan? – 16 juni 2017
Introvert 2
Waarom zijn sommige heel slimme mensen zo stil? – 16 juli 2017
Lanterfanten
Huisarrest: buffelen of lummelen? Hard werken of niksen?
Powernap
De ‘Power Nap om de dag goed door te komen – 11 januari 2017
Alleen zijn
Alleen zijn ten uitvoer gebracht – 8 december 2017
Pommodore
Last van uitstelgedrag? Een Pommodoro en een wekker kunnen je helpen – 26 aug 2017
Procrastinatie
Procrastinatie? Deadline niet gehaald? – 29 april 2016