Mind mappen, een krachtig hulpmiddel

Microsoft Word - Document3‘Mind mappen’ is een hulpmiddel bij schrijven, notuleren en denken. De techniek is eenvoudig. Zij is te leren door er mee te werken.

Louise Roosmalen, journalist, zegt: “Ik gebruik mind mappen bij interviews. Sterker nog, soms luister ik alleen maar en maak naderhand een mind map. Dat lukt me zelfs een dag later nog. Het is een soort schematische vastlegging, die ik vervolgens uitwerk, in een artikel”.

‘Mind mappen’ is een techniek die in de zeventiger jaren voor het eerst op systematische wijze werd toegepast door Tony Buzan. Hij heeft zelfs het woord ‘Mind Map’ geregistreerd.

Meer lezenMind mappen, een krachtig hulpmiddel

Neem aan van mij, een bijschrift hoort er bij.

2015 Caption Bij een bezoek aan een Amerikaanse krant zei een redakteur me eens: “Weet je wie hier eigenlijk het meest zou moeten verdienen? De schrijver van de bijschriften bij foto’s. Dat zijn de best gelezen teksten van de krant”.
In dat laatste had hij in ieder geval gelijk. Bijschriften zijn teksten die altijd gelezen worden.

Dat wordt ook onderstreept door wat Annieke Kranenberg, ombudsvrouw van de Volkskrant op 27 september 2014 schreef over foute fotobijschriften en onjuiste aannames: “Het is veel lezers een doorn in het oog: fouten in fotobijschriften. Ze komen relatief vaak voor en er wordt veel, heel veel over geklaagd. Ik schat dat een kwart van de rubriek ‘Aanvullingen & Verbeteringen’ erdoor wordt ontsierd.’

Meer lezenNeem aan van mij, een bijschrift hoort er bij.

Wat, als je niet krijgt wat je verwacht?

2015 Verwachting 5novkopieWe hadden vrijkaartjes voor het zondagmorgenconcert in de Doelen, met Simon & Garfunkel.
Een bijna volle zaal met grijze duiven. Jaargenoten van Paul en Art, ‘baby boomers’. Jaren zeventig, vorige eeuw.
Een promo dame leidt het concert in, noemt uitgebreid de sponsoren en zegt te hebben genoten van de zangers, hele goede ‘soundalikes’.
Nog steeds gaat er niet een lichtje bij me branden.
Dan komen ze op, de ‘stand-ins’ van Simon en Garfunkel.

Meer lezenWat, als je niet krijgt wat je verwacht?

De ‘scannende’ lezer

Ideas - 84kopieWat verwacht de lezer van een vakblad? Dat het zijn informatiebehoefte bevredigt! Informatie die hem ondersteunt bij de uitoefening van zijn beroep.

Het is dus de taak van de uitgever en de redactie om de juiste ‘content’ te leveren en daarnaast de toegankelijkheid van die informatie te optimaliseren. De lezer te helpen bij zijn zoektocht door het blad.
Goede content en laagdrempelige toegang. Dat eerste lukt wel, het laatste is vaak een probleem.

Meer lezenDe ‘scannende’ lezer

APK ook nodig voor tijdschriften

Microsoft Word - Document3Het regelmatig evalueren van een tijdschrift is een must om de afstemming van het blad op zijn lezers optimaal te houden. ‘Uit focus’ raken betekent ellende.

“Wordt het niet eens tijd je blad te evalueren?” vraagt Oskar Hamersteen tijdens het uitgeefoverleg aan Kwa Li Teit, de hoofdredacteur van Delta. Deze reageert lichtelijk geïrriteerd: “Hoezo? Het loopt lekker. Ik heb geen klachten. ‘k Had gisteren nog een lezer aan de lijn met complimenten voor de lay-out”.
Oskar: “Klopt Teit, het is een mooi blad, maar van tijd tot tijd je blad tegen het licht houden is beter dan te wachten tot het mis gaat. Bovendien houdt het je redactie scherp. ’t Voorkomt dat ze in slaap vallen”.
Teit is nog niet overtuigd en beantwoordt Oskars betoog met een donkere blik.

Meer lezenAPK ook nodig voor tijdschriften

De Seinpost innoveert ingrijpend

2015 SeinpostBToen begin van dit jaar Arend-Jan, ’no-nonsense’, Baars als gezagvoerder
aan boord kwam van de Seinpost, de grootste krant van Nederland die al enige tijd water maakte, kon de bemanning op z’n klompen aanvoelen wat er zou gaan gebeuren.

„Waar zit het lek?”
„Dat hebben we vorig jaar al proberen te dichten. Met een tabloïd. Maar het blijft sijpelen”, antwoordt Jim Eden, de eerste stuur, zonder een direct antwoord te geven.
Baars: „Luister Jim, we gaan het op mijn manier doen, ‘take it or leave it’”. Jim hield het voor gezien. Zag er geen uitdaging  in en vertrok.

Meer lezenDe Seinpost innoveert ingrijpend

Sneller redigeren in drie stappen

Microsoft Word - Document3In rondes werken, van breed naar detail, is een effectieve manier om snel te redigeren, om eerder te beginnen en om sneller af te ronden. Dat geldt ook voor schrijven.

De iPhone snort op zijn metalen bureaublad. Harm Ikan, redacteur van de Dobber, neemt ‘m afwezig op. ‘Met Harm’. Verschrikt houdt hij het mobieltje van zich af. Een stem schettert. ‘Waar blijven die twee artikelen. Eind van de ochtend moeten we de opmaak doorsturen. Je hebt nog twee uur.’ Harm is weer bij de les en kijkt vertwijfeld naar z’n stapels papieren.
Harm stelt altijd alles uit, hij kan daar weinig aan veranderen. Een probleem waar boeken en sites over zijn volgeschreven (‘procrastination’).

Meer lezenSneller redigeren in drie stappen

Welke krant denkt als een lezer?

Spoorzoeker 2

Welke krant denkt als een lezer, en laat die niet spoorzoeken? Ik herinner u even aan wat ik onlangs hierover in mijn blog schreef: “Vanochtend las ik ‘m weer, de papieren weekendeditie van de Volkskrant, bij het ontbijt. Dat begint met spoorzoeken. Leuke aankeilers op “de één”, maar waar kan ik er méér over lezen? Geen verwijzende paginanummers, zoals in de doordeweekse digitale edities. Terwijl het daarin juist minder zin heeft, tenzij je er ‘links’ aan toevoegt”.

De Volkskrant denkt dus anders, de NRC doet het goed.

Vergelijk komend ‘weekend’  beide kranten eens. En betrek daar ook andere bij: AD, de Telegraaf, het Parool, Trouw, Haarlems Dagblad, regionale kranten. Kijk eens naar uw eigen bladen. Denken die als een lezer? Zoals u, als u andermans bladen leest.

Edwin Kisman

 

Tekst en beeld, samen de boodschap

Zorg er voor dat elk onderdeel van je artikel in dezelfde richting als de boodschap wijst. Zo bereik je synergie, een versterkend effect.

Microsoft Word - Document3’Kijk. Een prachtige foto en duur ook, maar op een of andere manier werkt-ie niet en ik weet niet hoe dat komt’
Marjatta Ebbelaar, hoofdredacteur van het blad over kwaliteit, Kappa, hangt een spread uit het jongste nummer aan de wand. Links een portret van een jonge vrouw, rechts de 36 punts kop ‘Kwaliteit loont’. Ze doet een stap achteruit en kijkt Ivar Been, art director van ‘dé Gids’, aan.
Hij werpt een snelle blik op de poster en zegt: ‘Ik weet niet wat er in je verhaal staat, maar de kop en de foto kijken verschillende kanten op, hebben verschillende boodschappen. Misschien staat er in de tekst weer iets anders’.

Meer lezenTekst en beeld, samen de boodschap

Sugar Daddies azen op Jonge Honden

2015 sugar daddyIn een artikel in de Volkskrant van 8 augustus beschrijft Eric van den Outenaar in zijn artikel “Start-ups zijn prima innovatiemotor denken Eneco, Aegon en KPN”; hoe grote concerns (ik noem ze even ‘sugar daddies’) samenwerking zoeken met of investeren in startende bedrijfjes “ waarvan de oprichters vaak net uit de schoolbanken zijn en nog geen ervaring hebben met het runnen van een bedrijf”. Grote zakken geld staan klaar.

Jonge Honden
Enerzijds hebben de ‘sugar daddies’ bewondering en waardering voor de impulsieve manier waarop de jonge starters te werk gaan, anderzijds beseffen zij dat hun eigen vaak verkalkte structuur zoiets niet toelaat. Daarom maar jonge honden omarmen, die binnen de kortste keren in die structuren verstikt raken. RIP.

Meer lezenSugar Daddies azen op Jonge Honden

Schrijven zonder gelezen te worden?

Microsoft Word - Document3Je hebt er veel tijd in gestoken. Het is een goed artikel geworden, maar het wordt niet gelezen en alle moeite is voor niets. Voorkom dat. Zorg voor haakjes in het artikel, opvallende elementen waarmee je de lezer kunt boeien.

“Zeg speurneus. Hoe zit dit. Dit was een fantastisch artikel. Daar was iedereen ’t over eens. Vernieuwend, onthullend. Maar het scoort maar 8%, terwijl dat oppervlakkige verhaal van Vercrauwen volgens jullie wel 40% haalt. Hier klopt iets niet. Jullie hele onderzoek klopt voor geen meter!”.
AnaLyse Bremer schrikt op van de binnenstormende Paul Schrijver, die op hoge toon genoegdoening eist. Ze kijkt naar het artikel dat Paul haar voorhoudt.

Haakjes aanbrengen
“O, dat verhaal. Dat klopt. Het viel me op dat het me niet opviel. Heb ik dus niet gelezen. Niet omdat je verhaal niet goed is, maar gewoon omdat er geen enkel haakje in zat om mij, een voorbijvliegende lezer, te vangen. Dus àls er al belangrijke informatie in zat, dan heb je er niets aan gedaan om die parels zichtbaar te maken. Dat was bij Vercrauwen beter”.

Meer lezenSchrijven zonder gelezen te worden?

Spoorzoeken in de Volkskrant

SpoorzoekenVanochtend las ik ‘m weer, de papieren weekendeditie van de Volkskrant, bij het ontbijt.
Dat begint met spoorzoeken. Leuke aankeilers op “de één”, maar waar kan ik er méér over lezen? Geen verwijzende paginanummers, zoals in de doordeweekse digitale edities. Terwijl het daarin juist minder zin heeft, tenzij je er ‘links’ aan toevoegt.

Hoe komt dat? Denkt de redactie soms dat de lezers in het weekend twee dagen de tijd hebben om te spoorzoeken? Om het hele weekend de krant op te pakken en weer weg te leggen?

Of volgt de krant in het weekend de gewoonte van de publieksbladen die in de kiosk met uitdagende beweringen op de omslag de aandacht van de potentiële koper proberen te trekken en zich niet zo bekommeren om de vraag of de “content” wel gelezen wordt. Eerst kopen. Daarna mag je zoeken.

Bij vakbladen ligt dat anders. Geen infotainment, maar vak- of praktische informatie. Geen tijd voor spoorzoeken. Zo snel mogelijk naar het doel. Zo efficiënt  mogelijk de lezer vanaf de omslag daarheen leiden.

Ook voor publieksbladen zou dat geen kwaad kunnen. Wie weet verkoopt het zelfs beter. Al eens onderzocht? In ieder geval, baat het niet dan schaadt het niet.

Meer lezenSpoorzoeken in de Volkskrant

Een duidelijke briefing voorkomt ‘rework’

Microsoft Word - Document3Een duidelijke opdracht bespaart redactie, schrijvers, fotografen en illustratoren tijd en energie. Zij weten dan wat er van hen verwacht wordt. Dat voorkomt naderhand ‘rework’.

Karel, eindredacteur van De FiscaliTIJD, belt mr. Arie Starkenborg van het adviesbureau ADGM om hem een bijdrage voor het septembernummer te vragen. ‘FT’ is een tijdschrift voor fiscale consulenten en gespecialiseerde advocaten. Het geeft praktische, direct toepasbare informatie.

‘Hallo Arie, met Karel. Zou je weer eens wat voor ons willen schrijven?’.
‘Hangt er van af, Karel. Waarover?’
‘Die beperking van de renteaftrek voor hogere inkomens is onafwendbaar nietwaar? Kan jij met een praktisch verhaal komen over de gevolgen. Je weet al iets over onze lezers, maar ik stuur je nog een korte beschrijving van een deelgroep waarvoor je zou moeten schrijven. We hebben onlangs onze doelstelling wat bijgeschaafd. Stuur ik je ook. Kan je een zakelijk stuk schrijven met een berekening erbij en misschien een programmaatje dat de lezers kunnen downloaden van onze site? Dat zou fantastisch zijn, Arie’.
‘Dat lukt me wel. We hebben een eenvoudig programma voor onze relaties; dat zou ik kunnen gebruiken. Wanneer moet je het hebben en hoe lang moet het zijn?’.

Meer lezenEen duidelijke briefing voorkomt ‘rework’

Storyplanning: een goed artikel in minder tijd

Gezamenlijk een artikel plannen is inspirerend, motiverend en tijdsbesparend.

Het storyplan dat hier uit rolt, vormt de basis voor de briefing van schrijvers, fotografen, illustratoren en de opmaak.

Woensdag 8 juli, 10 uur.
De bespreekkamer van uitgeverij Leisure is volgestroomd.
De deur wordt gesloten.

Meer lezenStoryplanning: een goed artikel in minder tijd

Adieu Blendl, vaarwel PAPER

ByeByekopieDagelijks krijg ik per mail een overzicht van artikelen die door de inkopers van Blendle als favoriet worden beschouwd. „Must reads”. Na lange tijd was er een hit. Een artikel uit de NRC dat me interesseerde. Over de opleving van de huizenmarkt. Na het lezen dacht ik „had ik het gemist als ik het niet gelezen had?”. Nee.
Dat geldt eigenlijk voor het merendeel van het nieuws dat ik lees. Wat voor Blendl geldt, geldt ook voor PAPER, Myjour, eLinea, PressReader en vele andere digitale kiosken.

Wat bieden zij? Een mandje artikelen uit min of meer grote collecties kranten en tijdschriften. Een nuttige dienstverlening aan (potentiële) lezers, die het artikel anders nooit opgemerkt zouden hebben? Ook voor uitgevers aantrekkelijk, door de kans die zij krijgen een artikel dat zijn functie al eens heeft vervuld nog eens uit te baten? „Second life”.

Wat zijn de digitale kiosken of leesportefeuilles in feite? Handelaren in ‘content’ die door journalisten, redacteuren en uitgevers al voor een ander doel is gemaakt. Zoals handelaren in oud papier die oude kranten en tijdschriften verzamelen en verkopen. Nuttig.

Meer lezenAdieu Blendl, vaarwel PAPER