200 jaar betrouwbare informatie

Enkele dagen geleden wilde ik een artikel lezen op de website nrc.nl. Voordat ik daaraan kon beginnen, werd ik geconfronteerd met ongevraagde ‘eigen publiciteit’: “Juist nu is betrouwbare informatie van cruciaal belang. NRC levert die al bijna 200 jaar”, lees ik.

Opvallend, vind ik het. Zo vaak komt het niet voor dat media de eigen historie belichten; misschien wel uit goed begrepen eigenbelang. 

Natuurlijk onderschrijf ik de stelling rond ‘betrouwbare informatie’. Ik ben zelfs geneigd de daaropvolgende claim—NRC levert die al bijna 200 jaar—als ‘waar’ te bestempelen. Toch stelt, direct na het lezen van de claim, een stemmetje in mij fluisterend de vraag: “Is dat zo?”.

Op de golven van het opkomend liberalisme

Ik heb nog niet meegemaakt dat NRC onbetrouwbare informatie leverde, maar het gaat mij meer om de verbinding tussen verleden en heden die wringt. De samenleving anno 1844—het oprichtingsjaar van de Nieuwe Rotterdamsche Courant (verder: ‘NRC’)—is onvergelijkbaar met die van het heden. ‘Nepnieuws’—de tegenhanger van betrouwbare informatie—bestond in de vroege jaren van de NRC niet. ‘Roddel’ bleef beperkt tot het mondelinge circuit, zoals de andere benaming daarvoor, ‘achterklap’, treffend aangeeft, en bereikte de gedrukte kolommen van dagbladen niet. Een courant maken was in die tijd een risicovolle en kostbare onderneming; meer nog dan nu.

Toch trekt Henricus Nijgh (1815—1895) in 1843 de stoute schoenen aan, en zijn voorstel voor het uitgeven van een courant, komt bij de Rotterdamse Kamer van Koophandel terecht. De beslissing van de KvK was niet wat Nijgh ervan verwachtte: “… zoo’n krant was niet noodig, z00’n krant zou voor de menschen van den handel maar een hinderlijke dwarskijkster en betweetster zijn en het moest dus maar niet”, meldde de KvK.

Via een omweg komt de NRC, najaar 1844, toch van de grond. Tegelijkertijd wint ook het liberale gedachtengoed terrein: “Wij hebben dus hier het oogenblik op heeterdaad betrapt, waarop het ontwakende liberalisme—en liberaal te zijn was in dien tijd in de oogen der regeering geen aanbeveling en bij velen was ‘oppositie voeren’ op welke deugdelijke gronden ook, synoniem met ‘rust verstoren’—dat zich politiek ging organiseeren en de Nieuwe Rotterdamsche elkaar vonden”. Stel je voor dat anno 2020 blijkt dat de VVD (één van) de geldschieter van NRC zou zijn! Daarom haast men zich te stellen: “Maar men behoeft de hoofdartikelen van Mr. Tels maar in te zien, om te leeren, dat deze als hoofdredacteur nooit eigen vrijheid tegenover geldschieters van de krant heeft prijs gegeven. Hij diende en bleef dienen de courant en de liberale beginselen en heeft geen handlangersdiensten voor welke partij ook verricht”.

De voorgaande historische passages zijn van de hand van de journalist W.H.R. van Manen, die ze neerschreef in het Rotterdams Jaarboekje van 1944, ter gelegenheid van het 100-jarig bestaan van de NRC. Zijn artikel ‘Toen de Nieuwe Rotterdamsche Courant werd opgericht’, is ietwat anekdotisch van aard. Niet zo vreemd natuurlijk; het is een goede gewoonte op een verjaarspartijtje, de jubilaris niet ‘tot aan de enkels toe af te branden’.

Daarvan heeft de wetenschapper K.-J. Dijkstra geen last. In zijn ‘Verborgen verhoudingen’, gepubliceerd in het jaarboek 1998 van het Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen (DNPP) is hij glashelder: in het algemeen—dus niet alleen sprekend over de liberale politieke stroming—stelt hij dat politiek en journalistiek in de negentiende en twintigste eeuw ernstig verstrengeld raakten. Het zou, zo schrijft hij, tot de jaren zestig (van de twintigste eeuw) duren voordat de journalistiek zich zou ontworstelen uit deze relatie.

Over de door Van Manen genoemde advocaat/hoofdredacteur Tels meldt Dijkstra dat hij op zeer goede voet stond met de liberale voorman Thorbecke. Thorbecke maakte daarvan graag gebruik om de strekking van de hoofdredactionele artikelen in NRC te beïnvloeden.

Algemeen Handelsblad

Het Algemeen Handelsblad, waarmee NRC op 1 oktober 1970 fuseert, doet het helaas niet beter. Dijkstra noemt, onder vele anderen, Handelsblad hoofdredacteur Von Balluseck die er, eind veertiger jaren, ‘geen been’ in zag zijn hoofdredacteurschap te combineren met het adviseurschap van de liberaal Stikker (de eerste partijvoorzitter van de VVD), destijds minister van Buitenlandse Zaken. Von Balluseck had zelfs een eigen kamer op het ministerie! “Geheimhouding van politieke banden leek, meer dan in confessionele en socialistische kringen, gebruik bij de liberalen”, schrijft Dijkstra.

Fusiepartner Algemeen Handelsblad stamt uit 1828, en bestaat dus bijna tweehonderd jaar.

Waarom

Na het schrijven van deze ‘post’ dringt bij mij de vraag zich op waarom NRC het nodig vindt anno 2020 te verwijzen naar een, in journalistieke zin, niet geheel zuiver verleden; wanneer/waar gaat ‘gekleurde’ informatie over in onbetrouwbare informatie. Ik vind het ook van weinig historisch besef getuigen: ik schreef al dat Nederland anno 1844 in geen enkel opzicht te vergelijken is met het nu. Het lijkt me ook onnodig: ik kan mij niet voorstellen dat er iemand in het land is, die denkt dat NRC onbetrouwbare informatie verstrekt. Met de claim overspeelt NRC, naar mijn gevoel, zijn kansrijke hand en dat is jammer.

Ik raad u van harte aan de door mij gebruikte artikelen van Van Manen en Dijkstra te lezen. De links staan hieronder.

— credits/meer informatie

1

De Coronabril, het ei van Columbus?

De Coronabril

Een pandemie, wat doe je er tegen?
De routekaart van Rutte, ontworpen door een Management Outbreak Team, een monodisciplinair team van deskundigen, beval een ‘lockdown’ aan (wat was er intelligent aan?). Iedereen opgehokt. Anderhalve meter afstand houden, handen wassen, in elleboog niezen, papieren zakdoekjes. Het zekere voor het onzekere. Een schot hagel op een onzichtbare vijand. Lekker ruim aangevlogen met nogal wat ‘collateral damage’. Een passende oorlogsterm: onbedoelde nevenschade. Heftige impact. Veel burgers en hun bedrijvigheid getroffen.

Traceren
De volgende fase was gerichter. Besmette personen traceren, die afzonderen en het boekhouden van hun contacten. Die volgen en zonodig ook afzonderen. Een stamboom van de verspreiding. De multiplicatie, de R-factor, vaststellen.

Om een goed beeld te krijgen moet iedereen, tegelijkertijd getest worden. En moet iedereen bereid zijn de ‘tracking app’ op z’n smartphone te installeren en te gebruiken. Een set Kritische Succes Factoren waaraan bij lange na niet voldaan kan worden.

Polderen dan maar. Een ‘satisficer’ aan de klus zetten en tekortkomingen voor lief nemen. Intussen de teugels laten vieren onder druk van protesterende en steigerende extroverten, die niet meer zonder hun biertje en een gezellige kout op een terrasje kunnen. Tegelijkertijd de ‘collateral damage’ beperken, hopelijk op tijd.

Dwerg Estland

Privacy
Naast dit practische probleem speelt ook het bezwaar van de inbreuk op de privay. De weg naar de hel. Hallo dictatoriaal, vaarwel democratie. Een poging hieraan tegemoet te komen was het intitatief van een consortium van de drie grootste landen van de EU – Frankrijk, Italië en Duitsland – geassisteerd door een van de kleinste EU landen, Estland, een ICT pionier. Doel, het ontwikkelen van (een mondvol), ‘Privacy-Preserving Proximity Tracing’. Veilig het voetspoor van Covid-19 volgen, daar kan toch niemand bezwaar tegen hebben?

Anti vaxxers

Vaccinatie vs antivax
Preventie is mogelijk maar pas op de lange duur. Immunisatie door vaccinatie. Eind van het jaar? ” Forget it mr. President” . Voor het zover is, zijn we (minstens) anderhalf jaar verder. Wat nog snel is want hoe zit het met de bewering van farmabedrijven dat de ontwikkeling van een vaccin een jaar of acht duurt. Dat lang daarna het spul nog door octrooien beschermd moet worden, voor ze generiek mogen worden. Reden waarom vaccins en medicijnen zo duur zijn. En heb je eenmaal het vaccin, dan krijg je nog te maken met een horde anti-vaxxers die, gesteund door hun complottheorieën, pal vóór de vaccinators gaan staan.

Vermijdings-app
Waar testen en tracking nog min of meer achteraf wijsheid oplevert en ophokking een te grote nevenschade in de vorm van een economie op apegapen veroorzaakt is er behoefte aan een alternatieve stap in het routeplan. Een ‘real time’ waarneming. Een soort vermijdings-app, waarmee je meteen kunt zien of iemand besmet is, Covid-19 kan overdragen, zodat je met een boog om hem of haar heen kan lopen en hem of haar kan verzoeken linea recta naar huis te gaan, om daar met de vinger op de 112 knop af te wachten of er verschijnselen gaan komen en of ze erger worden.

De Corona bril, besmetting zichtbaar

Bril voor real-time waarneming
Zoiets zou fantastisch zijn. En zie. Onverwachts heeft zich een nieuwe ontwikkeling voorgedaan.
Niet van een van de vele op vaccins zwoegende farmabedrijven, ook niet van een app ontwikkelende Bluetooth company maar van een opticienketen. Specsavers, bekend van de vele TV commercials, komt er mee! Chapeau. Een bril ontwikkeld in samenwerking met het Dutch Polymer Institute (DPI). Een idee van Piet Lemstra (DPI), toevallig opgekomen tijdens een gesprek over koetjes en kalfjes met Ben Feringa , onze Nobelprijswinnaar chemie, bij de koffiemachine op het Organisch Lab van de RUG. Aan het begin van dit millenium.

De koers van Specsavers, als een raket omhoog! En die van AstraZeneca, Pfizer, Johnson & Johnson, Merck en van Moderna, leeggelopen. Maar die hebben toch al miljarden van Trump gekregen.Die van Pharming heb ik niet gevolgd.

Geschenk aan de wereld
De koers van Specsavers weer knallend omlaag toen via het Specsavers-platform bekend werd dat zij de technologie ‘for free‘ aan de hele wereld zouden schenken. Onder invloed van Xi Jinping, het China waar Piet Lemstra nu zit. Trouwens, bij nader inzien een ijzersterk staaltje van ‘branding’. Het merk Specsavers kan niet meer stuk. “Savers of the World”.

Nanopolymeer
Wat behelst de ontdekking? Een polymeer, met bruggen van nanodeeltjes tussen de polymeerketens (een synthesevoorschrift volgt bij de officiële introductie), herkent Covid-19 door de speciale straling, die een besmet persoon uitzendt. Straling met een heel nauwe bandbreedte. Toevallig ontdekt door een laborant die kijkend door de kolf waarin de polymerisatie plaats vond een bezoeker van het lab voorbij zag lopen. Die lichtte fel op. Eureka. De bezoeker getest, bleek besmet te zijn. Associatief denken.

Productie snel opgetuigd
Verwacht wordt dat binnen twee maanden in een groot aantal landen, met name India,  met Chinese snelheid ‘Corona’ brillenfabrieken zullen worden opgezet. En dat in september de eerste ‘batches’ van de band rollen. Target, begin oktober 3 miljard brillen, afgeleverd en wel. Wel even een logistiek probleem.Voor het gerief van een jongere doelgroep wordt ook de productie van ‘Corona’contactlenzen ter hand genomen.

Financiering
Het project wordt gefinancierd door de WHO, met extra steun van de EU en China. De VS heeft zich teruggetrokken en focust geheel op het middel van de Grote Leider, die er van overtuigd is dat Covid-19 meelift op de rug van de malariaparasiet. Een grote fabriek van DuPont in Wilmington, Delaware, wordt omgebouwd tot productiefaciliteit voor hydroxychloroquine. Eerste leveranties gaan naar Washington. Over enige tijd wordt het weer gebruikelijk in stilstaande wateren DDT te spuiten. Zal je zien.

SightDown, LockOpen
Hallelujah. Geen anderhalve meter meer. Real time waarneming van besmetting. Constateren in plaats van deduceren. Iedereen blijft uit de buurt van besmette personen. Die worden zo snel mogelijk aan de publieke ruimte onttrokken. Restaurants en café’s mogen weer vol. Geen senioren en dikke mensen meer geweerd. De uitsmijter aan de ingang houdt de zaak in de gaten. Wijst een besmet persoon de deur en de weg naar z’n huis. De R-factor is binnen de kortste keren gezakt tot 0,1 loopt snel naar 0.
De economie beleeft niet een L-curve maar de vurig gehoopte V-curve of hockeystick. Feestmutsen op.

Na twee maanden van ‘sightdown’ mogen de brillen weer af. Goed bewaren voor de volgende golf.

Edwin Kisman

Lees ook de andere blogs over corona

Christo vs Rutte: mijn werk is vooral, overtuigen – 2 juni 2020

1,5 meter: de kracht van herhaling – 15 mei 2020

Hoe de senangity daalt tijdens de ‘lockdown’ – 29 april 2020

Huisarrest: buffelen of lummelen, Hard werken of niksen? – 22 april 2020

De pandemie: een ‘man-made extinction’? – 9 april 2020

Weerstand tegen verandering. Wat doe je er tegen? – 5 november 2019

2

Christo vs Rutte: mijn werk is vooral, overtuigen

Mark
Rutte

Mark Rutte heeft zijn werk goed gedaan. Hij heeft vrijwel de gehele Nederlandse bevolking overtuigd van het belang van de Coronaregels. Door te herhalen en nog eens te herhalen. Hij heeft een rotsvaste breinpositie gecreëerd. Voor het mantra: afstand houden, anderhalve meter, handen wassen. Overdracht minimaliseren. Het is hem gelukt binnen korte tijd. Een maand. Bijna het hele Nederlandse volk in het gareel. Een monumentaal kunstwerk.

Christo

Mijn werk is vooral: overtuigen.
Dat heb ik Mark Rutte niet horen zeggen. Nee, dat is een uitspraak van Christo (Vladimirov Javacheff), de Bulgaarse kunstenaar die zondag 31 mei in NewYork is overleden. Beroemd om zijn ingepakte kunstwerken. Tot eind 2009 samen met zijn vrouw Jeanne-Claude Denat de Guillebon. Die uitspraak stond als kop boven het interview dat Ariejan Korteweg in 2010 met hem had (De Volkskrant 1 december 2010).
Overtuigen is het kenmerk van zijn kunstwerken “Het ontleent er zijn identiteit aan”. Zijn op 18 november 2009 overleden vrouw was daar vooral goed in. Zij had meer geduld dan hij. Heel belangrijk gezien de lange voorbereidingstijd van hun projecten.

Overeenkomsten
Overtuigen en inpakken. Dat zijn de twee overeenkomsten tussen Rutte en Christo.
Verder houdt de overeenkomst op. Want Rutte overtuigt in korte tijd maar zijn kunstwerk duurt maanden zo niet een jaar. Tot de verkiezingen in maart volgend jaar, waarna mogelijk een ander het zal overnemen. Het onderhoud van het kunstwerk. Want voorlopig is er geen vaccin.

The Running Fence

Verschillen
Bij Christo ligt het net andersom. Hij neemt de tijd voor het overtuigen, bouwt dan zijn kunstwerk en breekt het na twee weken af. Een monumentaal kunstwerk
Het inpakken van Reichstag in Berlijn bijvoorbeeld. Het overtuigen heeft 24 jaar geduurd. Kohl was tegen.

The Running Fence
Mijn eerste kennismaking met het werk van Christo was in juli 1977 bij een tentoonstelling in het Museum Boymans. The Running Fence. Ik liep er toevallig binnen en dacht “Wat is dit voor bizars?”. Foto’s en tekeningen van een lange waslijn met witte lakens, 5,5 m hoog en 20,7 m breed, vanaf de oostkust van Noord-Californië, 40 km het binnenland in. Maar naarmate ik verder in de toelichting met schetsen, diashows en boeken dook raakte ik  gefascineerd. Ik werd een fan. Plande in 2005 een reis naar New York waar in Central Park het kunstwerk ‘The Gates’ stond, 7503 met oranje doek bespannen poorten van vijf meter hoog. De reis ging niet door, ik ben vergeten waarom.

Over the River schets

Over the River gekapt, protest tegen verkiezing Trump
Het Project Over The River is een aparte. De eerste plannen ontstonden in de jaren negentig. Het zou een linnen overkapping worden van 70 km lang boven de Arkansas River in Colorado, 185 km ten zuiden van Denver. Het project ontmoette veel weerstand vanwege de eco-effecten. De dikhoorn schaap en de Amerikaanse zeearend zouden er door verjaagd worden. De actiegroep Rags over the Arkansas River noemde Christo een ‘eco-terrorist’. Hij won vele rechtszaken en kreeg toestemming van het Bureau of Land Management, maar besloot in 2017 het project toch te kappen. Zijn grootste kunstproject op Amerikaanse bodem waarin hij zelf al € 12 miljoen had gestoken. Hij vond het onaanvaardbaar dat zijn kunst Trump ten goede zou komen. De totale kosten voor voltooiing werden op € 40 miljoen geschat. Bij de voorbereiding van ‘Over the River’ huurde hij veel deskundigen in: “Elke maand betaal ik een half miljoen euro aan salarissen”.

Financiering
Nog een verschil tussen Rutte en Christo. Terwijl Rutte zijn kunstwerk uit de overheidspot financiert, betaalde Christo al zijn projecten uit eigen zak. Hij haalde zijn geld uit de verkoop van schetsenontwerpen, boeken met ontwerpen en berekeningen en tekeningen, die vaak voor grote sommen geld over tafel gingen. Zoals bij veel beroemde kunstenaars betaalde de koper voor de goodwill van de kunstenaar.

Arc de Triomphe schets

Slachtoffer van corona
Het al uit 1962 daterende plan om de Arc de Triomphe in te pakken, dat eind september had moeten gebeuren, kon door de pandemie niet doorgaan. ‘t Werd uitgesteld tot september 2021. Komt van uitstel afstel nu Christo niet meer leeft? ‘t Hangt er vanaf of Christo een ‘erfgenaam’ heeft aangewezen die het project moet uitvoeren. Tenzij die erfgenaam die klus niet ziet zitten en de erfenis beneficiair aanvaard. Hoewel? Christo was een gewiekste zakenman die behalve die klus ook wel een fortuin zal nalaten.

Edwin Kisman

Bekijk de links naar Christo bronnen

Christo

Jeanne-Claude

Lees ook vorige  blogs
1,5 meter: de kracht van herhaling – 15 mei 2020

Hoe de senangity daalt tijdens de ‘lockdown’ – 29 april 2020

Huisarrest: buffelen of lummelen, Hard werken of niksen? – 22 april 2020

De pandemie: een ‘man-made extinction’? – 9 april 2020

Weerstand tegen verandering. Wat doe je er tegen? – 5 november 2019

Beslissen en kiezen, ’n teerling werpen? 26 feb 2016